‘De slimmigheid moet in het voortraject zitten’

Vrijwel elke organisatie kan op een goede manier gebruikmaken van Big Data. De technologie is voorhanden, de data ook, maar om er echt een succes van te maken is volgens Remko Helms, hoogleraar Informatiekunde aan de Open Universiteit, een ‘datasafari’ nodig. “Belangrijk is dat je als bedrijf begrijpt wat je wil en weet wat je aan je data hebt.”

Hoe big moet een dataverzameling zijn om Big Data te zijn? “Mij wordt vaak gevraagd om precies te bepalen wat Big Data zijn, of ik dat kan kwantificeren. Maar zo werkt dat niet. Want wat nu een goede kwantificatie is, kan over een jaar weer helemaal anders zijn door nieuwe ontwikkelingen. Elke organisatie heeft data, waar het om gaat is hoe die organisatie daar informatie uithaalt waarmee ze de bedrijfsvoering kan sturen en monitoren. Voor elk bedrijf zijn Big Data anders. Het is heel vrij welke data dat zijn en wat men ermee kan doen. Dat maakt het een moeilijk maar ook een creatief proces.”

 

Kun je zo’n creatief proces sturen? “Nu gebeurt dat veel met goede wil en door wat mensen bij elkaar te zetten die tijdelijk wat doen met Big Data. Maar het moet een continu proces zijn, niet iets eenmaligs. Het gebruik van Big Data, goede analytics, moet een basisvaardigheid worden. Het proces heeft heel veel weg van wetenschappelijk onderzoek. Bepaal wat je wilt weten, verzamel data, schoon de data op en maak die data zo dat je ze kunt analyseren en de resultaten daarvan kunt rapporteren.”

 

U duidt dergelijke processen aan met de term ­datasafari. Wat bedoelt u daarmee? “Ik zie een datasafari als het proces van exploreren en innoveren met data dat door bedrijven, eventueel in samenwerking met de buitenwereld, wordt uitgevoerd. Daarbij is het vooral belangrijk dat een bedrijf begrijpt wat het wil en wat het aan de data heeft. Cursussen kunnen je leren wat je met tools met die data kunt doen, maar de slimmigheid zit in het voortraject. Je moet het technische deel van de analytics koppelen aan innovatieprocessen. Een voorbeeld daarvan is een klein makelaarskantoor dat ontdekte dat het data kan krijgen van de overheid over percelen, de gemiddelde huisprijs, het gemiddelde inkomen. De makelaars voegen die informatie toe aan rapporten over huizen die bij hen in de verkoop staan. Ze maken dus gebruik van openbare bronnen. Zo’n toepassing bedenk je niet zomaar. Het kantoor moet dat idee krijgen en weten dat die tools er zijn. Daarom zou het goed zijn als ook bij de alfa- en gammaopleidingen hierin wordt onderwezen. Dan weet je wat technologie kan en zou je meer ideeën daarvoor krijgen.”

 

Hoe kun je het beste als organisatie een datasafari doen? “Vooral: houd het simpel. Een bedrijf kan heel makkelijk in de val trappen dat het heel veel data verzamelt en alles mee probeert te nemen in zijn analyses. Voordat het dan alles heeft gevonden en dat in het juiste format heeft omgezet... dat is een hele klus. Begin daarom met een simpel project. Bedenk wie je erbij betrekt. De mensen die in het business­proces thuis zijn, moeten het project trekken; de managers of wie daar onder zitten. Bepaal vervolgens wat ze nodig hebben en welke analytics skills nodig zijn. De IT-afdeling moet de data beschikbaar stellen. Veel organisaties hebben al geïnvesteerd in data warehousing, maar het kan erg kostbaar zijn om daar nu mee te beginnen, zeker als je veel data bezit. Bedenk ook dat veel niet altijd beter is. Er is weinig verschil in waarde tussen data over 100.000 transacties of over 100 miljoen transacties. Op een bepaald punt is de proef groot genoeg.”

 

De Open Universiteit start in september 2016 een parttime-opleiding Data ­Analytics. Wat zijn de ­belangrijkste ingrediënten? “Statistiek is de basis. Bij data analytics leg je een ­dataset aan en bepaal je hoe representatief die is en wat je ermee kunt. Dat is al snel statistiek. Daarnaast natuurlijk technieken als data-analytics, textmining, social analytics, clusteranalyse en business intelligence. Een deelnemer leert hoe data te gebruiken bij het monitoren en besturen van een organisatie. Datavisualisatie, zodat de resultaten goed en creatief weergegeven kunnen worden, komt ook aan de orde. Goede datavisualisatie is een heel krachtig instrument om mensen dingen te laten begrijpen.”

 

Werkgevers klagen nogal eens dat afgestudeerde ­informatici niet onmiddellijk inzetbaar zouden zijn, maar nog flink moeten worden ingewerkt. Hoe zit dat straks met academisch geschoolde data-analisten? “Het aanbod van het HBO blijft achter bij de vraag naar ICT’ers. Wat ik daardoor veel zie is dat de eerste baan van WO-studenten vaak een HBO-baan is. Daar worden hun wetenschappelijk skills veel minder bij aangesproken. Het wetenschappelijk onderwijs levert mensen af met academische vaardigheden, mensen die kritisch zijn en zelfstandig. Moeten wij dan mensen opleiden voor projectmanager, of moet dat bij een bedrijf gebeuren? In Nederland wordt heel sterk geredeneerd dat je voor iets bepaalds bent opgeleid. In bijna alle andere landen word je gezien als academisch opgeleid en dus op veel meer plekken inzetbaar.”

 

U ziet data analytics het liefst belegd bij een ­gespecialiseerde afdeling. Waarom? “Data analytics begint vaak met projecten. Deze kunnen niet worden ondergebracht bij de business, die heeft er niet de skills voor. En als er straks meer mensen voor opgeleid zijn, passen ze niet echt bij bestaande afdelingen. Breng dus de analisten samen en laat ze daar andere afdelingen ondersteunen.

In de toekomst zal data analytics steeds meer een vanzelfsprekende skill wordt die veel meer mensen hebben. Maar zo lang dat nog niet het geval is, is een aparte afdeling de beste oplossing.”

 

Kunnen alle organisaties profiteren van Big Data? “Kleine bedrijfjes zoals de kapper of de slager hebben er waarschijnlijk niet heel veel belang bij, maar dat ligt niet zozeer aan de omvang van het bedrijf. Bijna alle kleine bedrijfjes hebben een site en kunnen met bijvoorbeeld Google Analytics zien hoe er over hun site genavigeerd wordt. Probeer daarmee te experimenteren en verbanden te zien. Data verzamelen is één van de dingen die met technologie mogelijk zijn. Neem dus mee bij het denken over de IT-strategie.”

 

Waar ligt de grens voor analytics als het om privacy gaat? “Mensen trekken zelf grenzen. Toen ING bijvoorbeeld aankondigde dat het wat met de data van zijn klanten wilde doen, riep dat veel weerstand op. Terwijl ING benadrukte dat het niet om data op ­persoonsniveau ging maar over categorieën.

De vraag is wat wel en wat niet mag met privacy. Daarbij komt: ook al denk je het goed te doen, veel kan alsnog achterhaald worden. Amerikaanse onderzoekers ­bijvoorbeeld gebruikten en deelden data van ­studenten. Ze waren ervan overtuigd dat het volledig anoniem zou zijn, maar vermeldden dat het om studenten van een Amerikaanse universiteit ging en noemden enkele vakken die de studenten volgden. Daardoor werd al snel achterhaald welke universiteit het was en werd via ­andere kanalen weer gevonden om welke studenten het ging. Zelfs wanneer de gegevens anoniem zijn gemaakt, zijn door patronen die gegevens wel te herleiden.

Big Data heeft te maken met een spagaat als het om privacy gaat, waarbij je zelf ook keuzes moet maken tussen privacy en gemak. Google kan afspraken in je agenda zetten. Dat kan heel handig zijn, maar Google weet dan wel veel van je. Wat daarbij de doorslag geeft, moet ieder voor zich bekijken. Ik wil niet dat Google afspraken in mijn agenda zet en heb Googles Information Service uitgezet, al heb ik niet de illusie dat mijn data niet worden opgeslagen. Ik worstel met wat goed is; wat geef ik wel prijs en wat niet?

Een ander voorbeeld, er was een bedrijf dat een toepassing had gemaakt om daarmee je uitgaven in de gaten te houden. Na toestemming mocht het bedrijf je bankgegevens gebruiken om de overschrijvingen te taggen. Dan weet jij – maar ook die dienstverlener – heel snel waar je je geld aan uitgeeft.

Dat bedrijfje is inmiddels overgenomen en veel banken hebben dit nu ook als dienst. Maar bij een creditcard is het weer fijn dat een bank meekijkt naar het patroon van de uitgaven om te controleren of er geen misbruik van gemaakt wordt. Zo kom je altijd in een ­spagaat terecht bij privacy-afwegingen.”

 

Tag

Onderwerp



Niet gevonden? Vraag het de redactie!

Heeft u het antwoord op uw vraag niet gevonden, of bent u op zoek naar specifieke informatie? Laat het ons weten! Dan zorgen we ervoor dat deze content zo snel mogelijk wordt toegevoegd, of persoonlijk aan u wordt geleverd!

Stel uw vraag