De valse profeten van het innovatietheater

De valse profeten van het innovatietheater
November vorig jaar was ik op bezoek bij 650labs in Silicon Valley in Californië. Dit in het kader van het opzetten van een joint venture met Axveco, met als doel de ervaringen van 650labs te delen in Nederland. Hoogst interessant en heel vernieuwend omdat het succes en de harde economische lessen uit Silicon Valley worden omgezet en vertaald naar een pragmatische aanpak voor de polder.
Die polder is overigens ontstaan vanuit de gedachte van de maakbare samenleving; ‘God created the world and the Dutch created Holland’. In beginsel vanuit ‘private initiatifs’ zoals de VOC, later verworden tot een gereguleerde economie waarbij Calvijn en Marx hand in hand gingen. Desalniettemin, we hebben een mooi landje in elkaar geprutst. Huisje, boompje, beestje, bloempjes, weggetjes, dijkjes, schilderijtjes, haventjes, parlementje en, heel bijzonder, de 17de economie van de wereld met een bnp van circa 800 miljard dollar. En dat met 17 miljoen blozende en getinte kaaskoppen! Dus geen vrijplaats voor dommeriken en onbenullen, maar een delta waar, slimpiepers, harde werkers en ondernemers hand in hand met zieleknijpers, iets groots hebben verricht. Edoch, dit gereguleerde spelletje loopt niet meer helemaal als voorheen omdat er in ons DNA en in ons bedrijfsmodel blijkbaar zelfgenoegzaamheid en ongewenst gedrag zijn geslopen. Dit vanuit door Marx en Calvijn ingeslepen conventies als: ‘We deden een plas en het bleef zoals het was’, ‘Nooit je oude schoenen weggooien voor je nieuwe hebt’, en ‘Het hemd is nader dan de rok’. Met andere woorden, we zijn niet zo kien op veranderingen. Zeker niet als ze eisen stellen aan de huidige status quo. Nederlanders komen doorgaans pas laat in beweging en altijd met een slag om de arm. Ze zitten graag voor een dubbeltje op de eerste rang én we polderen graag. Iedereen moet zich in nieuwe plannen kunnen vinden. Totdat… er een gat in de dijk zit!
Consument als beginpunt waardeketen
Wel dat zit er! De kaalslag is begonnen. Wat we nu meemaken met V&D, Macintosh en DA Retail is nog maar het begin. De digitale revolutie laat diepe sporen na en de reëele economische groei is tot praktisch nul gereduceerd. Het wordt daarom tijd voor innovatie die leidt tot duurzame en transparante groei, met de consument als beginpunt van de waardeketen en niet als eindpunt.
Dat we met een serieuze uitdaging te maken hebben begint wel te dagen. We snappen ook dat de tijd dat Wisse Dekker als CEO van Philips in Brussel kon lob-byen om Japanse apparatuur door fiscalisering buiten de dijken te houden, voorbij is. Vandaar ook initiatieven van de ‘Startup Delta’ onder de charmante leiding van Neelie Kroes en haar initiatief om met premier Mark Rutte op bezoek te gaan in Silicon Valley. En vergeet de hartekreet van Bas Eenhoorn niet, die pleit voor een IT-minister om eens echt aan de kar te gaan trekken.
Maar, zoals ik al begon, dit soort initiatieven gaan uit van de maakbare samenleving. Men wil innovatie geforceerd op de agenda krijgen en vindt dat start-ups de BV Nederland moeten gaan redden. Forget it!! Dit soort goedbedoelde flauwekul is pleisters plakken op een dijkbreuk.
Alle respect voor mevrouw Kroes en niets ten nadele van de door overheidsbemoeienis georganiseerde ‘start-up bootcamps’, maar zo is Silicon Valley niet tot stand gekomen. Dit is ‘innovatietheater’ volgens het model van de gereguleerde economie. Mooie vergezichten, gepresenteerd door ‘digitale profeten’ die voor veel geld grote gremia toespreken. Vaak zijn ze gefinancierd door pseudo-universiteiten, IT-systemintegrators of digital consultancybureau’s. Hun verhalen kunnen alleen worden gerealiseerd als de raad van bestuur van de grote, gevestigde bedrijven andermaal de portemonee trekken voor een nieuw ‘IT push’-verhaal. Ik lees verhalen in Het Financieele Dagblad over IT in de boardroom, over de noodzaak omnichannels te lanceren om het klantengedrag te vangen, aangevuld met tranentrekkende uiteenzettingen over big data, prototyping et cetera.
Laten we nuchter zijn. IT is in het Nederlandse governance-model nog nooit salonfähig geweest en zal dat ook niet worden. Dat is maar goed ook want IT ontwikkelt zich nu heel snel tot een utility, en utilities bespreken we niet in de boardroom. Ook de digitale profetieën hebben tot op heden tot niets geleid behalve dat er veel geld uit de zakken van bedrijven en overheden is geklopt. Onderwijl is 90 procent van die zogenaamde heilzame start-ups gesneuveld of is bezig te overlijden. Innovatie kan je niet forceren. Het is onderhevig aan dwingende economische regels, ondernemersgeest met oog voor integriteit en duurzaamheid.
‘Disruptie Delta’
De belangrijkste les uit Silicon Valley is dat de overheid zich daar nooit heeft bemoeid met ‘Startup Delta’s’ en nooit heeft geprobeerd om innovatie af te dwingen. De realiteit is dat Silicon Valley na 35 jaar van door ondernemers geïnitieerde innovaties geen ‘Startup Delta’ meer is, maar een ‘Disruptie Delta’ is geworden. Grote techno- en non-technobedrijven kiezen doelbewust voor het creëren van ecosystemen rond volumemarkten. Hun tactiek is om markten die zich langzaam maar gestaag ontwikkelen in hun ‘profit pools’ aan te vallen. Wie analyseert hoe deze grote disruptors zijn georganiseerd, ziet dat zij op alle fronten verschillen van de gevestigde spelers in Europa.
Dat geldt zowel voor hun governance, hun businessmodel, en hun operatingmodel. Ze hanteren strakke financiële ratio’s, worden geleid door zeer betrokken professionals met veel ervaring en laten zich bijstaan door jonge mensen (millenials) die excelereren in creativiteit. Met die combinatie zullen zij hele industriën ontwrichten en gevestigde spelers oprollen.
Geen halve maatregelen
In Silicon Valley is men al lang tot de conclusie gekomen dat ‘asset light’ opereren de norm is en dat investeringen tot ‘double digit’ groei moet lei-den. Geen experimentjes met flutbudgetjes door een gedroste innovatiemanager. Geen halve maatregelen die op niets uitlopen. Men weet er ook dat langetermijninvesteringen in crm-en in big data-oplossingen, geactiveerd op de eigen balans, niet meer werken.
In plaats van snoepreisjes naar Silicon Valley te ondernemen, wordt het tijd om de nuchtere kennis en ervaring van Silicon Valley hier vanuit een lokaal ecosysteem op te pakken.
Maar goed, ga er maar eens aan staan als je in de raad van bestuur van een grote bank, verzekeraar, telco, of ziekenhuis zit. De realiteit voor deze bestuurders is dat ze overgefinacierde balansen hebben waardoor er geen ruimte is om flink te investeren. Bovendien weet men nauwelijks nog waarin met zou moeten investeren. Enerzijds is men kopschuw voor de ‘valse profeten’ die roepen dat de ‘digitale transformatie’ een IT-aangelegenheid is. Anderzijds zoekt men naarstig naar oplossingen die verder gaan dan kortetermijn-fake.
Precies daarom ben ik naar Silicon Valley gegaan. Niet om Google-karretjes te bekijken en mij te laten informeren door digitale gelukzoekers, maar om de bron van het succes van Silicon Valley te doorgronden. Mijn 35-jarige ervaring met innovatie en verandering zegt me dat het wel deglijk mogelijk is om de praktijk van Silicon Valley te koppelen aan oerhollands ondernemerschap versie 4.0. We kunnen in Nederland een ecosysteem in elkaar vlechten om de dialoog met de polder transparant en pragmatisch aan te gaan en echte innovatie en verandering te realiseren.
Ken van Ierlant
Van Ierlant (kenvanierlant@gmail.com) is digital thought leader Ngi-NGN

Tag

Onderwerp



Niet gevonden? Vraag het de redactie!

Heeft u het antwoord op uw vraag niet gevonden, of bent u op zoek naar specifieke informatie? Laat het ons weten! Dan zorgen we ervoor dat deze content zo snel mogelijk wordt toegevoegd, of persoonlijk aan u wordt geleverd!

Stel uw vraag