Een strategisch perspectief op blockchain en digital tokens

Thinking Outside the Blocks

Tot 2015 was de Bitcoin niet echt doorgedrongen tot boardrooms. Met hulp van visionairs, zoals Don Tapscott, staat het nu als ‘blockchain’ en ‘digital tokens’ op de agenda van CEOs. Toch worden deze technologieën nog steeds gezien als complex en ingewikkeld. Al gloort de belofte van een nieuwe disruptive technologie aan de horizon. Het is tijd voor een strategische analyse van het fenomeen.
‘Blockchain’ en ‘digital tokens’ zijn op dit moment nog niet volwassen zijn deze technieken hebben op lange termijn wel de potentie om ontwrichtend te zijn. In dit artikel bieden we bestuurders en managers een strategische context om beslissingen te nemen.
De meest bekende toepassing van blockchain en digital tokens is Bitcoin. Een concreet voorbeeld van het gebruik van Bitcoins speelde in de winter van 2014 toen de revolutie in de Oekraïne op uitbreken stond. Op de televisie droegen demonstranten borden met een QR-code. Via die code werden donoren in de gelegenheid stelde om Bitcoins over te maken en daarmee de revolutie te ondersteunen. De opbrengst was verbluffend. Duizenden mensen over gehele wereld hielden de camera van hun mobiele telefoon voor het scherm en doneerden anoniem met drie clicks in 20 seconden tegen minimale transactiekosten. Een donatie via het traditionele betalingsverkeer was niet echt een optie; geen anonimiteit voor de demonstranten, drie tot vier dagen voor dat de transactie is afgerond en meer dan 10procent transactiekosten.
Het is belangrijk om te benadrukken dat de anonimiteit ook risico's met zich meebrengt. Niet geheel ten onrechte worden Bitcoins in verband gebracht met witwassen en met belastingontwijking. Dat maakt het niet echt waarschijnlijk dat Bitcoins op korte termijn een centrale plaats krijgen in het monetaire systeem. Overheden willen om begrijpelijke redenen controle houden over het monetaire systeem. Daarmee is de Bitcoin in zijn huidige vorm slechts een aanvulling op het monetaire systeem. Maar kijken we vanuit een strategisch perspectief naar de mogelijkheden dan gaat blockchain, de techniek onder de Bitcoin, veel verder dan monetaire transacties. Een digitale representatie van ieder eigendom kan worden vastgelegd door middel van een blockchain. Denk hierbij aan het Internet of Things, digitale content of supply chain transacties. Dat verklaart de belangstelling van investeringsmaatschappijen en technologiebedrijven in blockchain.

Potentiële killer app
Toepassingen die zich goed lenen voor de inzet van blockchain en digital tokens zijn informatie intensief.

1. Internet of Things transacties. De techniek maakt het mogelijk om kleine transactie tussen apparaten tot stand te brengen. Een goed voorbeeld hiervan is het Duitse bedrijf Slock.it. Zij hebben een applicatie ontwikkeld die apparaten thuis koppelt aan een (Ethereum) blockchain: smart contract voor kamer verhuur gekoppeld aan een smart lock op de voordeur. Deze toepassing zet niet alleen het traditionele betalingsverkeer maar ook Airbnb buitenspel.  

2. Digitale content. Het bijhouden van de tijdsduur van het bezoeken van een internet pagina is eenvoudig en goedkoop en kan door de muzikanten worden gebruikt om bijvoorbeeld af te rekenen op basis van een smart contract. Dit zal een fundamentele verandering tot gevolg hebben voor de online media industrie. De betalingen door eindgebruikers komen direct ten goede aan de rechthebbenden. Een goed voorbeeld is de Britse singer songwriter Imogen Heap met haar liedje ‘Tiny Human’ (2015).

3. Supply chains. De noodzakelijke papierwinkel voor supply chains is niet alleen inefficiënt maar ook foutgevoelig. Sommige financiële instellingen maken al gebruik van blockchaintechniek voor de kredietbrieven. Uiteraard kan dit ook worden uitgebreid met andere kenmerken van de lading. Op een platform zoals Procenance.org kunnen organisaties de kenmerken van bijvoorbeeld hun producten of van specifieke productie batches vastleggen. Hiermee komt een groot aantal intermediairs in de keten buitenspel te staan.
Naast deze drie zijn er ook andere veelbelovende toepassingen: de registratie van eigendom van land, het zekerstellen van een digitale identiteit, de gezondheidszorg en de digitalisering van gevestigde/traditionele valuta.

Case: Distributed Ledger Technology in de financiële sector
Een financiële instelling wilde haar ‘post trade processes’ optimaliseren. In haar strategische zoektocht richtte de organisatie zich op de mogelijkheden om de huidige oplossingen te vervangen door distributed ledger technology (DLT). Hierbij werden er meer dan 30 use cases geïdentificeerd, waaronder één case voor de trade repository ten behoeve van directe betaling ofwel ‘over-the-counter transactions’ (OTC). Recentelijk heeft ook een aantal centrale banken en toezichthouders zich gebogen over de inzet van DLT voor trade repositories en specifiek aanbevelingen gedaan. Op dit moment zijn de belangrijkste uitdagingen dat er 25 verschillende repositories in 11 jurisdicties over de gehele wereld in gebruik zijn. Daarnaast is er een grote diversiteit in de formaten die worden gebruikt en wordt er een groot aantal transactie verwerkt. Dit alles komt de kwaliteit van de gegevensverwerking niet te goede. Ook is deze traditionele opzet niet kostenefficiënt. Het samenvoegen en harmoniseren van gegevens die over 25 repositories zijn verspreid, helpt de mondiale toezichthouders bij het opsporen en controleren van risico's in internationale markten.
In de use case voor de trade repository zijn alle deelnemende partijen, inclusief de toezichthouders, nodes in een permissioned distributed ledger. De ledger wordt beheerd door een gemeenschappelijke validator/verifier van gegevens. Hierbij wordt de informatie in de volgende informatieblokken gedeeld: price data, transaction data, valuation data en collateral data. De transacties worden door de validator versleuteld, zodat alleen de relevante partijen, inclusief de toezichthouder, volledige toegang hebben. Andere nodes hebben alleen op anonieme basis toegang tot een transactie. Zij kunnen niet zien welke partijen de transactie zijn aangegaan.
De voordelen zijn evident. Door een harmonisering en samenvoeging is afstemming over meerdere partijen overbodig geworden. Door het gebruik van een private-public key infrastructure in combinatie met digital tokens kan de toegang tot gegevens op een need-to-know basis worden georganiseerd. Ook is er een significant kleinere basisinfrastructuur nodig en niet onbelangrijk, is de kwaliteit van de gegevensverwerking sterkt toegenomen.

Uitdagingen
Blockchain is hard op weg om een disruptive technology te worden, maar voor het zover is zijn er nog wel een paar punten die aandacht vragen. Allereerst de schaal. Op dit moment handelt Bitcoin slechts 3 tot 5 transacties per seconde af, terwijl de systemen van credit card organisatie Visa 2.500 transacties per seconde afhandelen. De capaciteit van Bitcoins is beperkt door de vaste creatie heart-beat en de maximale omvang van een blok. Het vergroten van de omvang van blokken verhoogt de kwetsbaarheid. Op dit moment wordt bijna 6o procent van de capaciteit geleverd door vier Chinese mining pools. Ook de energie consumptie door de blockchain miners is verontrustend, niet alleen vanuit kostenperspectief maar ook vanuit duurzaamheidsperspectief.
Uiteraard wordt er hard gewerkt aan het vergroten van de schaalbaarheid. Alleen zijn nog niet alle concepten geïmplementeerd. Met de invoering van het protocol ‘proof-of-stake’ vermindert de mining-inspanning drastisch. Dit vergroot de toepassing van de technologie voor kleinere transacties. Ook zorgt het aan de stack toevoegen van ‘channels’ en ‘sidechains’ voor efficiency. Voor ‘channels’ neemt de efficiency toe doordat er slechts een specifiek deel van de transactie hoeft te worden vastgelegd. Bij ‘sidechains’ ontstaat er een zelfstandige blockchain naast de hoofd blockchain.
Tot slot het concept ‘sharding’, waarbij niet alle nodes alle transacties verifiëren. Ook dit concept leidt tot een grotere schaalbaarheid ten koste van de betrouwbaarheid.

Strategie bepalende aandachtspunten
In de loop van de tijd zal de techniekuitdagingen oplossingen vinden. Organisaties moeten hun strategie bepalen ten aanzien van het gebruik van blockchain en digitale tokens. Om die strategie aan te scherpen zijn er vijf principes die richting kunnen geven.
Het eerste principe is erop gericht om binnen een netwerk samen te werken aan succesvolle toepassingen, bouw aan allianties. Samenwerking verkort de doorlooptijd om tot een industriële standaard te komen.
Het tweede principe is dat organisaties techniek en organisatie in balans moeten brengen om blockchains doelmatig te kunnen inzetten. Dit betreft vooral op de keuze tussen enerzijds open en anderzijds gesloten netwerken. Hierbij bieden open netwerken schaalgrootte maar zijn er veiligheidsrisico’s. De capaciteit van gesloten netwerken is kleiner maar daar staat een betrouwbare transactieverwerking tegenover.
Een derde principe waar rekening mee gehouden moet worden is de rol van de overheid. Op dit moment hebben de meeste overheden een positieve houding ten opzichte van deze techniek. Maar die houding kan omslaan. Andersom geldt dat overheden ook een voortrekkersrol zouden kunnen vervullen door zelf op grote schaal deze techniek in te zetten.
Vierde principe: Monitor nauwgezet de resultaten van investeringen in deze technologie. De meeste rendementen zijn niet om over naar huis over te schrijven. De kern van het vierde principe is dat de meeste gevestigde bedrijven alleen vanuit een defensieve houding investeren. Een meer visionaire wijze van benaderen zal leiden tot hogere rendementen op investeringen doordat er nieuwe markten ontstaan.
Het laatste principe stelt dat radicale onzekerheid de norm moet worden. Durf te investeren in de techniek; niet in Bitcoins maar in toepassingen. De markt zal zinvolle toepassingen snel oppakken en blockchain en digital tokens tot een succesvolle disruptive technology maken.

Succesvolle adoptie
Wie blockchain en digital tokens succesvol wil inzetten dient zich te realiseren dat de traditionele aanpak niet meer werkt. Ontwikkeling van visie en opzetten van projectplannen op basis van een goedgekeurde businesscase leiden niet tot doelmatige inzet van deze nieuwe techniek. Voor een succesvolle adoptie zijn er drie elementen belangrijk;
Allereerst scherpzinnigheid. Zorg ervoor dat de organisatie het speelveld door en door kent. Niet alleen de techniek, maar ook de concurrentie, allianties en de capabilties van start-ups. Hier ligt een schone taak weggelegd voor het senior management. Hun betrokkenheid is noodzakelijk.
Ten tweede is het zaak om risico's te spreiden; zet in op meer toepassingen en zoek de samenwerking met verschillende organisaties in wisselende samenstellingen.
Tot slot, denk groot maar start klein. Experimenteer en bouw ervaring op door het lanceren van niche toepassingen. Op basis daarvan kun je proefondervindelijk vaststellen wat wel en wat niet werkt. 

 

Deze bijdrage is gebaseerd op eerdere BCG publicaties: https://www.bcg.com/blockchain/thinking-outside-the-blocks.html

Erik Beulen is principal consultant bij The Boston Consulting Group en gespecialiseerd in (out)sourcing en strategische informatie technologie management vraagstukken. Hij is tevens academic director van de Master of Information Management opleiding van TIAS business school of Tilburg University en verbonden aan Manchester Business School (beulen.erik@bcg.com)

Kaj Burchardi is Managing Director en Head of Platinion Nederland. Platinion is BCG’s dochteronderneming die zich richt op IT Architecture en Digital Transformations. Hij is core member van BCG’s Blockchain Taskforce en heeft een groot aantal blockchain technologie en strategie projecten geleid (burchardi.kaj@platinion.com

Tag

Onderwerp



Niet gevonden? Vraag het de redactie!

Heeft u het antwoord op uw vraag niet gevonden, of bent u op zoek naar specifieke informatie? Laat het ons weten! Dan zorgen we ervoor dat deze content zo snel mogelijk wordt toegevoegd, of persoonlijk aan u wordt geleverd!

Stel uw vraag