Het nut van het e-CF in het onderwijs

Het nut van het e-CF in het onderwijs

Wat is het nut en de mogelijke toepassing van het e-CF in de onderwijswereld? Een verkenning van de mogelijkheden aan de hand van het opleidingsaanbod van de Antwerp Management School.

Kim Maes, Pieter Brabants, Steven De Haes

Sinds de Industriële Revolutie hebben organi­saties de mogelijkheid producten machinaal te vervaardigen, met een grote efficiëntiesprong tot gevolg. Volgens een studie van McKinsey1 maakt de maatschappij op dit moment een even ingrijpende vooruitgang mee dankzij informa­tietechnologie. Elke dag ervaren mensen deze verandering via internet, sociale media, tablets en smartphones. Boeken en citytrips worden online besteld ten nadelen van de detailhandel om de hoek. Cloudservices geven organisaties de mogelijkheid hun bedrijfsprocessen te automati­seren en digitaliseren, data online bij te houden en bedrijfsapplicaties flexibel af te stemmen op hun noden. Hierdoor komen zowel individuele ondernemingen als volledige sectoren terecht in een digitale economie. Organisaties die niet over het absorberend vermogen beschikken om hier op een positieve manier mee om te gaan, zijn gedoemd te verdwijnen.

E-skills

Een kritische succesfactor in deze digitale trans­formatie zijn zogenoemde e-skills. Organisaties hebben behoefte aan mensen die beschikken over de kennis en professionele vaardigheden om technologische mogelijkheden te identificeren en optimaal in te zetten. Toch heeft de Europese Commissie al in 2007 aan de alarmbel getrok­ken, omdat toen al een groot tekort dreigde aan mensen met deze competenties. De instroom in opleidingen waar bedrijfskundige- en ICT-aspec­ten gecombineerd worden is ook onvoldoende. Een noodkreet die ook Agoria in 2010 slaakte, toen tien procent minder studenten zich hadden ingeschreven voor Vlaamse ICT-opleidingen2. Er is een nijpend tekort volgens hen en door het structurele karakter zullen Vlaamse organisaties niet langer in staat zijn om in de toekomst stand te houden in de internationale concurrentiestrijd. De Europese Commissie heeft hierop ingespeeld met het oprichten van een taskforce, die geleid heeft tot de ontwikkeling van het E-Competence Framework (e-CF)3. Via dit raamwerk wil de Europese Commissie opleidings- en beroepspro­fielen binnen de ICT-arbeidsmarkt stroomlijnen en standaardiseren.

Om het nut en de toepassing van het e-CF in de onderwijswereld te bepalen, zullen we vanuit dit e-CF perspectief het opleidingsaanbod van Ant­werp Management School bekijken. Dit oplei­dingsaanbod is zeer sterk opgebouwd rond de brugfunctie tussen business en IT en de manage­mentaspecten daarvan. Specifiek gaat het over de Executive Master of Enterprise IT Architecture (MEITA) en de Executive Master of IT Gover­nance & Assurance (MITGA). Het MITGA/ MEITA-opleidingsaanbod van de Antwerp Management School is gericht op professionals in de praktijk en wordt aangeboden als deeltijdse ‘master of science’-opleidingen gespreid over twee jaar met 60 ECTS. Beide opleidingen zijn geaccrediteerd door NVAO (Nederland-Vlaamse Accreditatie Organisatie) en het AACSB (Associ­ation to Advance Collegeate Schools of Business).

Opleidingen

De MITGA- en MEITA-opleiding geeft professi­onals de mogelijkheid om hun kennis in IT-governance & -assurance en enterprisearchitecture te verbreden, verder uit te diepen en toe te passen in de praktijk. De kennisverbre­dingscomponent integreert beide groepen om te vertrekken vanuit de strategische fundamenten van een organisatie. Het richt zich op de noodzakelijke leiderschapscompetenties om business en IT te aligneren en om (IT-enabled) te innove­ren en waarde te creëren op een risicobewuste wijze. Kennis wordt verder uitgediept in specifie­ke specialisatiegebieden: MITGA richt zich op een set van IT-governance en managementstruc­turen, processen en relationele mechanismen om de IT-gerelateerde organisatie te ontwerpen en/of te beoordelen, en MEITA laat professio­nals zichzelf verdiepen in het ontwerpen van een agile businessarchitectuur, met ondersteunende bedrijfsprocessen en software. Met behulp van individuele- en groepsopdrachten en met een geïntegreerd masterproject toetsen zij theorie aan de praktijk.

De nauwe verbondenheid van beide opleidingen brengt professionals uit diverse gebieden op een unieke manier met elkaar in contact. In een sfeer van co-creatie kunnen ze leren van elkaars kansen en problemen via geïntegreerde modules. Specifieke modules stellen hen in staat zich te specialiseren en marktgerichte competenties te ontwikkelen in hun favoriete domein. Figuur 1 toont de opbouw van beide programma’s. Elke master bestaat uit meerdere modules, waarvan

enkele gemeenschappelijk (bijvoorbeeld IT Leadership) en enkele afzonderlijke als specia­lisatiemodules (bijvoorbeeld IT Governance & Assurance Through COBIT 5; Enterprise Inno­vation & Engineering).

E-CF in MITGA/MEITA

Het e-CF is een methode om professionele IT-gerelateerde vaardigheden te beschrijven, gebruikmakend van een gemeenschappelijk framework van competenties en compe­tentieniveaus, dat begrepen kan worden in Europa en daarbuiten. Hierna verkennen wij de toepassingsmogelijkheden van e-CF in de onderwijswereld aan de hand van de opleiding van Antwerp Management School. Eerst doen we dat vanuit het perspectief van de competen­ties en vervolgens vanuit het perspectief van de bekwaamheidsniveaus.

Competenties

Het e-CF tracht organisaties te voorzien van een duidelijk inzicht in de nodige e-competenties en definieert vijf e-competentiegebieden (plannen, bouwen, uitvoeren mogelijk maken, sturen). Binnen deze vijf gebieden worden 36 generieke benodigde competenties gedefinieerd. Voorbeel­den van competenties in het gebied ‘plannen’ zijn ‘afstemming van de businessstrategie en de IT-strategie‘ en ‘management van het dienstverle­ningsniveau’.

Het e-CF stelt op deze manier organisaties in staat om de e-competenties beter te begrijpen zodat ze vandaag kunnen starten met het ont­wikkelen ervan. Omgekeerd helpt het e-CF ook onderwijsinstellingen om op een transparante manier aan te tonen hoe ze kan bijdragen aan de ontwikkeling van die competenties in haar oplei­dingen. Het e-CF geeft namelijk een eenvoudige structuur om een curriculum of leerdoelen te vergelijken met de aangereikte competenties. Figuur 2 toont voor de 36 competenties op basis van een high-level analyse hoe uitgebreid deze worden behandeld in de curricula van de Antwerp Management School (xx = zeer uitbreid; x = uitgebreid; “ “ = beperkt). Deze eenvoudige communicatie ondersteunt de initiële doelstel­ling van het e-CF en kan een ideaal vertrekpunt vormen voor opleidingsverantwoordelijken in hun zoektocht naar de gepaste opleiding voor collega’s. Uit deze vergelijking blijkt bijvoorbeeld snel dat de MITGA/MEITA opleidingen enerzijds een breed gebied afdekken en ook een gemeenschappelijke onderbouw hebben (bijvoorbeeld in rubriek A rond ‘plannen’ met competenties als ‘IS and Busi­ness Strategy Alignment’ en ‘product or project planning’). Anderzijds leggen beide opleidingen ook verschillende accenten (bijvoorbeeld MEITA meer elementen in rubriek B omtrent ‘bouwen’, MITGA meer elementen in de rubrieken D en E omtrent ‘mogelijk maken’ en ‘sturen’).

Bekwaamheidsniveaus

Het e-CF identificeert voor elk van de 36 com­petenties ook bekwaamheidsniveaus. Deze bekwaamheidsniveaus, van niveau e-1 tot en met e-5, zijn gerelateerd aan de kwalificatienormen 3 tot 8 uit het Europees Kwalificatieraamwerk (EQF), dat opgesteld werd door de Europese Commissie in 2008. De bekwaamheidsniveaus uit het e-CF worden geacht de Europese referen­tieniveaus te worden in de toekomst.

Specifiek voor de onderwijswereld bieden de e-CF-bekwaamheidsniveaus een referentiepunt om te kaderen op welke niveaus specifieke competenties moeten/kunnen worden behan­deld en onderwezen. We nemen het voorbeeld van ‘Project en Portfolio Management’, één competentie binnen het gebied ‘Manage’. Deze competentie kan worden uitgeoefend in e-4 bekwaamheidsniveaus gaande van e-2 tot en met e-5. Waar niveau e-2 zich beperkt tot louter projectmatig werken volgens standaard metho­dologieën, streeft niveau e-5 een strategische visie na waarbij IT als drijfveer voor verandering en innovatie kan leiden tot een hogere waarde­creatie voor de organisatie. Binnen de MITGA/ MEITA-opleiding wordt voornamelijk de nadruk gelegd op niveau e-4 en e-5, omdat op deze niveaus project- en portfoliomanagement een kritische succesfactor kan worden binnen de organisatie.

Een tweede toepassing van de bekwaamheidsni­veaus is dat dit model onderwijsinstellingen in staat stelt om curricula op te bouwen gericht naar specifieke bekwaamheidsniveaus. In het algemeen richten de MITGA- en MEITA-opleidingen zich bijvoorbeeld op het realiseren van groei in maturiteit naar niveau e-4 en e-5 voor de meeste competenties. Deze bekwaam­heidsniveaus richten zich voor elke competen­tie voornamelijk op management-, beleids- en leiderschapsvaardigheden en minder op opera­tionele vaardigheden. Dit sluit aan bij de missie van de Antwerp Management School om betere beslissingsnemers en sterkere leiders te ontwik­kelen, gebaseerd op de waarden van het ‘global citizenship’. Om dit te kunnen realiseren binnen deze executive masters, worden er specifieke toegangsvereisten opgesteld voor deze opleidin­gen (bijvoorbeeld minimaal aantal jaren relevante ervaring, reeds beschikken over een masterdiploma, enzovoort) en moet een intakeproce­dure doorlopen worden waar onder meer het analytisch vermogen, de motivatie en doelstelling van de kandidaten gepeild worden. Op basis van deze intakeprocedure wordt er gekeken of de kandidaat de groeisprong naar niveau e-4 en e-5 kan realiseren door het MITGA- of MEITA-tra­ject af te leggen.

Verder laten de e-CF-bekwaamheidsniveaus ook toe om op een objectievere manier na te denken over doorstroom tussen verschillende opleidin­gen. De MITGA- en MEITA-opleidingen richten zich primair tot werkende professionals die al een masterdiploma op zak hebben (master-na-masteropleiding). Bachelors met de nodige rele­vante ervaring kunnen uiteraard tijdens een rijke loopbaan ook de nodige kwalificaties opbouwen en dit uitdrukken in de bekwaamheidsniveaus van e-CF. Op basis van deze analyse kan een doorstroom naar de MITGA/MEITA-opleiding gerealiseerd worden of kan indien nodig een schakelprogramma (eventueel op maat) worden ontwikkeld om de doorstroom mogelijk te maken. De Antwerp Management School biedt vanaf 2014 een dergelijk schakelprogramma aan.

Vergelijken en verkennen

In een recente studie stelde de Europese Com­missie dat er een groot tekort zal ontstaan aan e-skills om de digitaliserende economie te laten draaien. In antwoord hierop heeft de Europese Commissie het e-CF-raamwerk ontwikkeld met duidelijk gedefinieerde competenties en bekwaamheidsniveaus rond e-vaardigheden. Dit e-CF kan toepassingen hebben in de onder­wijswereld, wat we hebben geïllustreerd aan de hand van twee opleidingen uit de Antwerp Management School: de Executive Master of IT Governance & Asssurance en de Executive Master of Enterprise IT Architecture. Concreet kan het e-CF onderwijsinstellingen helpen om transparant te communiceren over hoe ze bijdra­gen aan de ontwikkeling van bepaalde compe­tenties en op welk niveau ze dit doen. Dit maakt het ook gemakkelijker om opleidingen met elkaar te vergelijken en om doorstroommogelijkheden tussen opleidingen op een objectievere manier te verkennen.

Kim Maes is onderzoeker Information Systems Management aan Antwerp Management School. E-mail: Kim.Maes@ams.ac.be

Pieter Brabants is Program Manager IT, Operations & Performance Management aan Antwerp Management School. E-mail: pieter.brabants@ams.ac.be

Prof. dr. Steven De Haes is Associate Professor Information Systems Management aan Antwerp Management School (AMS) en Academic Director voor de Executive Master in IT Alignment and Governance (ITAG) Research Center. E-mail: steven.dehaes@ua.ac.be

 

[1]Arthur, W. (2011). The Second Economy, McKinsey.
[2] Agoria. (2010). Tien procent minder ICTstudenten in hoger onderwijs, www.agoria.be.
[3] www.ecompetences.eu/

 

 

 

Tag

eCF

Onderwerp



Niet gevonden? Vraag het de redactie!

Heeft u het antwoord op uw vraag niet gevonden, of bent u op zoek naar specifieke informatie? Laat het ons weten! Dan zorgen we ervoor dat deze content zo snel mogelijk wordt toegevoegd, of persoonlijk aan u wordt geleverd!

Stel uw vraag