Het werkveld van de IT-architect

Het werkveld van de IT-architect
Wat is IT-architectuur, en wat moet een IT-architect kunnen? Als chief IT architect (bij de Belgische warenhuisketen Colruyt) zoomt ik in zeven vragen in op het werkveld en de kerncompetenties van de IT-architect.
Begin 2010 heb ik de kans gekregen om bij Colruyt Group een ‘architecture practice’ op te starten. We zijn ondertussen vijf jaar verder. We hebben een traject achter de rug van vallen en opstaan, van successen en tegenslagen, maar steeds met de overtuiging dat we architectuur nodig hebben om de uitdagingen die Colruyt Group te wachten staan, mee te helpen overwinnen. Die vijf jaar vat je niet zomaar samen. Daarom heb ik ervoor gekozen om aan de hand van zeven vragen mijn kijk op de zaak te delen. Wie een uiteenzetting over methodiek en metamodellen verwacht, raad ik aan om de rest van het artikel te skippen.
 
Vraag 1: Waarom krijg je geen eenduidig antwoord op de vraag wat architectuur precies is?
Eigenlijk zou ik me hier snel vanaf kunnen maken en stellen dat iedereen maar de IEEE-1471 zou moeten lezen. Maar eigenlijk raad ik aan om eerst stil te staan bij wat je juist wil bereiken en in hoeverre architectuur je hierin kan helpen.
Ik benader architectuur als alles wat je moet doen om je realisaties in lijn te brengen met je strategie. Dat impliceert nogal wat. Namelijk eerst en vooral dat je bedrijf moet beschikken over een degelijke en gedragen strategie. Dit lijkt misschien evident, maar stel jezelf eens de vraag hoeveel bedrijven eerder vanuit tactische of operationele (lees ook opportunistische) overwegingen de markt benaderen.
In zulke gevallen raad ik aan de overhead die architectuur toch met zich meebrengt te vermijden en te investeren in goeie designers. Een tweede implicatie is dat architectuur verbinding moet kunnen brengen, zowel horizontaal (enterprise wide) als verticaal (top-down en bottom-up). En vanuit deze insteek zijn we bij Colruyt Group gestart met de uitbouw van de architectuurdiscipline.
 
Vraag 2: Waarom praat iedereen over enterprise-architectuur en niet gewoon over architectuur?
Zoals gezegd, is architectuur voor mij een middel om je strategie te realiseren. In een complex bedrijf kan je dat enkel door lagen in je architectuurwerking te brengen. Een eerste laag is het enterprise-niveau. Hierop vertaal je je strategie in een target-architectuur voor het volledige bedrijf.
De transitie-architecturen geven de cadans van verandering aan. In Colruyt Group noemen we dit enterprise-architecten. Uiteraard is de mate van detail beperkt doordat het zo ruim omvattend is, maar tegelijk is dit heel richtinggevend.
Maar je bent pas effectief als je ervoor kan zorgen dat de realisaties in lijn blijven met de richting die je uitgezet hebt. Daarom is er een volgende laag aan architectuur nodig, namelijk de architecten die de richting vertalen in te bouwen oplossingen. Bij Colruyt Group zijn dit de solution-architecten. Terwijl enterprise-architecten strategie ondersteunen en vertalen in highlevel roadmaps, zijn solution-architecten in projecten actief. Zij blijven tot het einde van het project betrokken om tijdens realisatie op te volgen of alles in lijn blijft met wat uitgetekend werd, of om te escaleren in geval bijsturingen qua richting nodig zouden zijn.
 
Vraag 3: Waarom krijgt architectuur onmiddellijk een IT-lading?
Eerlijk, ook bij Colruyt Group zijn we eerst vanuit IT gestart. In IT wordt je het hardst geconfronteerd met structuren die niet in lijn zijn met de verwachtingen. En voel je dus ook de nood om initiatieven te ondernemen om je omgeving zo uit te tekenen zodat je wijzigingen sneller geïntroduceerd krijgt. Ik ben er echter van overtuigd dat je dit enkel goed krijgt als je een goed beeld hebt van hoe de business naar zichzelf kijkt.
Waar wil men het verschil maken en hoe? Waar zijn er synergieën en waar wil men heel onafhankelijk kunnen opereren? En het allerbelangrijkste misschien: hoe ziet men dit op lange termijn?
IT-architectuur kan in mijn ogen alleen effectief zijn als er ook een goede business-architectuur is. Zo niet, ben je steeds aan het compenseren voor het feit dat je het eigenlijk toch niet weet.
Bij Colruyt Group gaan business- en IT-architectuur hand in hand. Business-architectuur zorgt voor de doorvertaling van de strategie naar operatingmodellen en geeft zo richting aan IT-architectuur. Tegelijk worden vanuit IT-architectuur nieuwe tendensen binnengebracht die mogelijk nieuwe business-opportuniteiten kunnen initiëren.
 
Vraag 4: Hoe bereik je dat architecten als meerwaarde gezien worden in je organisatie?
Misschien eerst zeggen wat niet werkt: een architect is van nature goed in het tekenen van plaatjes. Probeer kost wat kost te vermijden dat je met plaatjes iedereen van je meerwaarde tracht te overtuigen.
Wat wel werkt, is dag in dag uit bewijzen dat je een meerwaarde kan betekenen. Dat je kan helpen om inzichten te verschaffen. Dat je knopen door kan hakken doordat je een beter zicht hebt op het geheel.
En besef ook dat je niet overal deze meerwaarde kan bieden. In pure innovatie- of continuïteitsprojecten is een architect dikwijls niet meer dan overhead.
Laat dat dan over aan de specialisten die verdomd goed weten waar ze mee bezig zijn. Misschien al aangestipt in bovenstaande antwoorden, maar toch zinvol om even expliciet te benoemen: een architect moet ook ‘meertalig’ zijn. Hij moet in staat zijn om met heel wat mensen in de organisatie te praten, ze te begrijpen en mee te nemen in z’n verhaal.
Uiteindelijk is de beste reclame voor architectuur een architect die in een project of tijdens een strategieoefening geholpen heeft om resultaat te boeken. Een ‘kleine’ kanttekening hierbij is dat steun vanuit het management onontbeerlijk is.
 
Vraag 5: Wat zijn de kenmerken van een goede architect?
Een eerste voorwaarde is natuurlijk dat je kan denken als een architect. Hierbij onderscheidt een architect zich duidelijk van een analyst. De analyst is sterk in het opdelen van een complex probleem tot er duidelijkheid ontstaat en helder wordt wat de kern van het probleem is. Een architect gaat met die info aan de slag om oplossingen te gaan uittekenen. Bovendien moet een architect in staat zijn om abstract te kunnen redeneren.
Hij moet in staat zijn meerdere scenario’s uit te werken en moet de oplossing al kunnen ‘zien’ nog voor ze gebouwd is. Dit geeft in essentie weer wat een architect juist is, maar nog niet wat maakt dat een architect er bovenuit steekt.
Architecten die echt het verschil kunnen maken, excelleren in enkele soft skills. Je kan als architect alleen dan effectief zijn als je mensen rondom jou mee krijgt in je verhaal. Je moet dus niet enkel richting kunnen geven, maar ook kunnen verzoenen, enthousiasmeren, netwerken,… De mate waarin een architect groeit in dergelijke soft skills is bepalend voor de effectiviteit van zijn werk.
Als je mij vraagt te kiezen voor een sterke inhoudelijke architect met beperkt ontwikkelde soft skills en een architect die minder sterk inhoudelijk is, maar de mensen mee kan krijgen in zijn verhaal, dan kies ik zonder enige twijfel voor de tweede. Want dat mensen af en toe een steek laten vallen kun je opvangen met een juiste governance-structuur. Maar over een architect die zijn team niet mee had, hoor je meestal pas als het te laat is.
 
Vraag 6: Wat kenmerkt een goed architectenteam?
Net als bij elk team, is een goede groepsdynamiek een eerste basis. Mensen moeten de ruimte en de veiligheid voelen om zaken op tafel te leggen, problemen te delen en elkaar te helpen waar nodig. Uiteraard is er ook behoefte aan complementariteit. Als je een goeie mix van competenties in je team hebt, kan je gericht mensen toewijzen aan de uitdaging die binnen hun competenties past.
Maar specifiek voor architectuur is toch ook wel dat je een overkoepelend beeld wilt krijgen van de totaliteit. De wereld rondom ons is te complex om door één persoon begrepen te worden. Daarom moeten architecten ook bereid zijn bij te dragen aan dat ‘collectieve brein’. De dingen die ze doen, de documenten die ze opleveren dienen dus niet enkel om visie scherp te stellen of om projecten te realiseren, maar ook om elkaar de nodige inzichten te verschaffen zodat iedereen kan meehelpen om de zaken met elkaar te connecteren. Slaag je in al deze aspecten, dan heb je een superteam.
 
Vraag 7: Hoe ga je om met de almaar stijgende snelheid van veranderingen?
Het is duidelijk dat systemen vroeger opgezet werden vanuit een ‘build to last’ gedachte, terwijl er nu veel meer vanuit ‘build to change’ moet gedacht worden. Architectuur speelt hierin een cruciale rol. Wendbaarheid bereik je door structuur te brengen die wendbaarheid toelaat.
Ongestructureerd in actie schieten geeft waarschijnlijk op korte termijn een gevoel van snelheid, maar is het ideale recept om op lange termijn tot stilstand te komen.
Een eerste stap die we bij Colruyt Group aan het zetten zijn, is het beter uiteenrafelen van de legacy. Hierdoor zal de wendbaarheid in huidige systemen al sterk verhogen. Tegelijk zijn we er ons van bewust dat dit niet voldoende zal zijn. Er is niet enkel de hogere snelheid van verandering waarmee we geconfronteerd worden, maar ook het verschil in snelheden waarmee systemen evolueren. We zijn hiervoor momenteel inspiratie aan het zoeken bij ‘pace layering’ en BiModal-architectuur om van daaruit tot een model te komen waarmee we die verschillende snelheden beter kunnen aansturen en onderling aligneren.
We hebben in die vijf jaar heel wat bereikt op vlak van architectuur. En het leuke is dat het verhaal nooit stopt. Ik kijk met veel plezier naar wat de volgende vijf jaar gaat brengen.
 
Brechtel Dero (brechtel.dero@colruytgroup.com) is chief IT architect van de Colruyt Groep, een grote Belgische retailer met meer dan vierhonderd vestigingen verdeeld over een aantal winkelketens.

Tag

Onderwerp



Niet gevonden? Vraag het de redactie!

Heeft u het antwoord op uw vraag niet gevonden, of bent u op zoek naar specifieke informatie? Laat het ons weten! Dan zorgen we ervoor dat deze content zo snel mogelijk wordt toegevoegd, of persoonlijk aan u wordt geleverd!

Stel uw vraag