Hoe voegt ERP waarde toe?

 
Hoe voegt ERP waarde toe?
De vraag of ERP waarde toevoegt is in de afgelopen vijftien jaar ruimschoots onderzocht en veelal positief beantwoord. Maar hoe doet ERP dat? Die vraag staat centraal in dit themanummer over ERP.
Lineke Sneller
Enterprise Resource Planning (ERP)-systemen zijn informatiesystemen met twee gemeenschappelijke kenmerken. Het eerste kenmerk is data-integratie: alle afdelingen binnen een organisatie kunnen gebruik maken van één gemeenschappelijk database. Hierdoor kunnen gegevens die eenmaal ingevoerd zijn door alle afdelingen gebruikt worden, wordt dubbele invoer voorkomen en consistentie van data bereikt. Organisaties waar vóór de invoering van een ERP bijvoorbeeld een klantenbestand werd bijgehouden bij de afdeling verkoop, het magazijn en bij de financiële administratie, kunnen na de introductie van ERP gebruik maken van één gemeenschappelijk bestand.
Het tweede kenmerk van ERP is ondersteuning voor ‘best practice’-procesinrichting. Een best practice is een manier van werken die in de praktijk van de bedrijfsvoering is bewezen. Als een organisatie een proces inricht volgens best practice, maakt deze gebruik van wat anderen al geleerd hebben over dit proces. Een voorbeeld van een best practice is ‘three way matching’ bij een inkoopproces. De afdeling inkoop maakt een inkooporder die naar de leverancier wordt verstuurd. De leverancier levert aan het magazijn, die aan de inkooporder een goederenontvangst koppelt. Wanneer de afdeling administratie een factuur ontvangt van de leverancier, kan deze afdeling de inkooporder, de goederenontvangst en de factuur matchen; wanneer deze drie met elkaar kloppen, kan de leverancier betaald worden.
Omvang ERP-markt
ERP werd geïntroduceerd in de jaren zeventig en bleek een groot succes te zijn. Columbus schat dat anno 2013 de wereldwijde markt voor ERP-software een omvang heeft van 24,5 miljard dollar. De totale ERP-markt is nog aanzienlijk groter; bij een ERP-implementatie wordt over het algemeen niet alleen software aangeschaft, maar zijn ook consultant-uren nodig. Zelfs wanneer we een voorzichtige schatting hanteren mogen we aannemen dat aan implementatieconsultants driemaal meer wordt uitgegeven dan aan de software. De totale markt voor ERP-diensten heeft dan ook een geschatte jaarlijkse omvang van meer dan honderd miljard dollar.
 
Figuur 1. Wereldwijde ERP-softwaremarktaandelen in 2012 (Bron: Columbus, 2013)
De markt van ERP-software wordt, zoals blijkt uit figuur 1 , gedomineerd door tien grote leveranciers. Gezamenlijk nemen zij meer dan zestig procent van de markt voor hun rekening. Schaalgrootte, met name het winnen van een groot aantal klanten, is een belangrijke voorwaarde voor succes in de markt. Dit heeft allereerst te maken met het feit dat de kosten van het ontwikkelen en onderhouden van een ERP-systeem hoog zijn, terwijl de marginale kosten van elk verkocht exemplaar van de software laag zijn. Iedere extra klant zorgt dus voor veel extra marge, waardoor het aantrekkelijk is zo veel mogelijk klanten te hebben. Ten tweede geldt dat een klant die eenmaal voor een leverancier heeft gekozen veel investeert in de implementatie. De overstapkosten voor een klant zijn daardoor hoog, en een klant die eenmaal gewonnen is, brengt vele jaren omzet binnen.
Om klanten te winnen gaan de ERP-leveranciers heel ver. Soms overtreden ze daarbij zelfs de wet. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de slepende rechtszaak rondom TomorrowNow. Dit in 1998 opgerichte bedrijf leverde ondersteuning voor Oracle ERP-systemen, zoals Peoplesoft en JD Edwards (bron: TomorrowNow 2007). Daarmee had het bedrijf toegang tot de Oracle-software. Na enige jaren werd het bedrijf door SAP overgenomen, waarmee deze ERP-leverancier toegang kreeg tot de software van de grootste concurrent en zich ook toegang verschafte tot software waarop het geen recht had. Toen Oracle zich dit realiseerde begon het een rechtszaak, en SAP moest de dienstverlening van TomorrowNow staken (bron: TomorrowNow, 2009). Sinds 2008 is Oracle ook bezig met het verkrijgen van schadevergoedingen. SAP heeft wel toegegeven het intellectueel eigendom van Oracle niet te hebben gerespecteerd (bron: US Department of Justice 2011); over de hoogte van de hierdoor aan Oracle berokkende schade zijn SAP en Oracle het echter niet eens. In de diverse rechtszaken en beroepszaken hierover heeft de toegekende schade al gevarieerd tussen de 1,3 miljard dollar (aldus Het Financieele Dagblad in 2010) en twintig miljoen dollar, en halverwege 2013 zijn nog steeds niet alle rechtszaken afgerond.
Goed idee?
Een vraagstuk van de laatste vijftien jaar: voegt ERP waarde toe? Voor ERP-leveranciers is het aantrekkelijk om zo veel mogelijk klanten binnen te halen. Maar is het voor klanten altijd een goed idee om ERP te implementeren? Berichtgeving in de populaire pers doet soms het tegendeel vermoeden. Zo bezorgde de mislukte invoering van SAP de platenketen Free Record Shop in het boekjaar 2006-2007 het eerste verlies in de geschiedenis van het bedrijf (bron: Toet, 2009). Het systeem werd vlak voor de feestdagen geïmplementeerd, maar functioneerde niet goed. Daardoor bleven winkelschappen in de drukste periode van het jaar leeg en de magazijnen overvol, aldus Toet in 2009. Een andere ERP-implementatie die anders verloopt dan gepland is die van het Nederlandse ministerie van Defensie. In 2004 werd voor de implementatie een bedrag van 185 miljoen euro nodig geacht (bron: Sanders, 2004), maar in 2013 rapporteerde verantwoordelijk minister Hennis-Plasschaert een benodigd budget van 419 miljoen euro.
Natuurlijk is het voor de populaire pers aantrekkelijker om mislukkingen aan de kaak te stellen dan succesverhalen te beschrijven. In de afgelopen vijftien jaar is veel wetenschappelijk onderzoek verricht naar de vraag of ERP waarde toevoegt. Voor een algemeen beeld over de betekenis van ERP voor de prestaties van een onderneming wil ik dan ook een aantal resultaten van dit wetenschappelijk onderzoek noemen. Zo onderzochten Ranganathan & Brown in 2006 het effect van de aankondiging van een ERP-implementatie op de koers van 116 Amerikaanse beursgenoteerde bedrijven. Zij ontdekten dat de beurskoers van deze bedrijven bij de aankondiging significant harder steeg dan die van de markt als geheel. De stijging was nog groter voor bedrijven die aangaven meerdere processen bij hun implementatie te betrekken.
Een vergelijkbaar positief effect op de beurskoers heb ik zelf geconstateerd in 2010 bij een steekproef van dertig Nederlandse en tachtig Britse ERP-aankondigingen, en een vergelijkbaar positief effect op proceskwaliteit stelde Morris in 2011 vast. Hij onderzocht de verplichte meldingen van tekortkomingen in interne beheersing van Amerikaanse beursgenoteerde bedrijven. Hij concludeerde dat bedrijven die een ERP-systeem gebruikten significant minder van zulke tekortkomingen rapporteerden dan vergelijkbare bedrijven zonder ERP-systeem. Binnen bedrijven kijken
We weten uit deze en andere wetenschappelijke onderzoeken van de afgelopen vijftien jaar dat ERP over het algemeen zorgt voor kwalitatief betere processen en veelal ook bijdraagt aan betere financiële resultaten. De vraag of ERP waarde toevoegt is in de afgelopen vijftien jaar ruimschoots onderzocht. Echter, we weten niet hoe ERP waarde toevoegt. Om dat te kunnen zien, moeten we binnen bedrijven gaan kijken. In dit themanummer van Informatie over ERP vindt u in de volgende drie artikelen de resultaten van onderzoek binnen Nederlandse bedrijven. Bedrijven die een ERP-systeem implementeren hebben diverse beweegredenen. Kader 2 toont een voorbeeld van een afweging tussen twee adoptiemotieven: het volgen van het moederbedrijf of het benutten van lokale kennis. De auteurs Angenent, Bots en De Loo onderzochten ERP-adoptiemotieven bij Nederlandse bedrijven. Implementeren deze bedrijven ERP omdat andere bedrijven het ook doen of omdat zij zelf hebben berekend dat ERP financieel aantrekkelijk is voor hun bedrijf?
De onderzoekers constateren dat het ERP adoptiemotief van invloed is op het ervaren succes van de ERP-implementatie.
Kader 2 Brave Philips unit bucks the SAP trend: Software OPTING for a market-leading solution can be a sure-fire ticket to success, but for some companies, smaller is beautiful. The Business Electronics division of Philips Australia selected a solution from manufacturing specialist QAD, rather than following the SAP implementation being undertaken by numerous other divisions. As the other divisions were migrating to SAP R/3 at roughly the same time, Business Electronics had held an option to join that implementation and leverage the local knowledge. But joining the SAP roll-out would have meant losing some of the specialised functionality required, general manager Guy Sutton said.(Bron: Howarth, 1998)

De ERP-strategie van bedrijven wordt natuurlijk veelal bepaald door CIO’s, en zij hebben vaak een uitgesproken mening over ERP. Een voorbeeld vindt u in Kader 3 ; CIO Jerry Gregoire van Dell vertelt hoe hij de relatie tussen ERP en flexibiliteit ziet. Thien, Plomp, Van Vliet en Van den Hooff doen in hun artikel verslag van 41 interviews met Nederlandse CIO’s over ERP en de bijdrage van ERP-systemen aan de wendbaarheid van hun organisatie.

Kader 3 Pulling the Plug on ERP: When Jerry first arrived at Dell, the company was deeply into a floundering SAP implementation. Many Dell employees realized that the huge software package was not a good fit, but it took Jerry Gregoire’s courage and leadership to actually cancel the project. During his AITP presentation, Jerry touched on his opinions regarding the current industry trend of huge ERP implementations. 
“I feel that the large packages can lead to complacency”, Jerry stated, “no changes can be made to these systems in order to create a technology advantage for the company”. He then went on to point out that “no IT director really wants to implement one - what they really want to implement is best of breed systems. When we convert our company to a software vendor’s vision, we give up our ability to innovate.” 
The remark that Jerry made which caught the attention of the press was when he said that “I pray that our competitors are successful in their large ERP implementations - then we will drive them crazy with customer innovations using our own technology. Our competitors will find themselves vendor dependent for these innovations”. In today’s fast-paced, web-enabled business environment Jerry makes an important point. With sales being increasing driven by electronic commerce, he reminds us that the technology behind these changes must remain flexible and adaptive. 
(Bron: Finney, 1999)
Bij een ERP-implementatie spelen naast technische en economische aspecten ook culturele overwegingen een belangrijke rol. Kader 4 vertelt hoe belangrijk een CIO een goede culturele overeenstemming tussen zijn bedrijf en dat van de ERP-leverancier vond. Het laatste artikel van dit themanummer behandelt de vraag of ERP geschikt is voor elke organisatiecultuur.
KADER 4Predictable :Kidde plc, a $1.4 billion world leader in fire and safety products, systems and service, chose J.D. Edwards for its collaborative enterprise software to power up global processes and global visibility, as well as enhance customer service, reduce costs and improve efficiency. [ …] “J.D. Edwards was a natural fit for us - its culture seemed to mesh well with ours, […]” says Brian Sullivan, Group CIO of Kidde. (Bron: Business Wire, 2003)
Schellen en Van Peer gebruikten het bekende concurrerende waardenmodel om het verband tussen organisatiecultuur en het ervaren succes van een ERP-implementatie te onderzoeken. ERP-systemen zijn wijdverbreid, en vrijwel iedereen die werkzaam is in het IT-vakgebied krijgt vroeg of laat met ERP te maken. In de afgelopen vijftien jaar lag de nadruk bij ERP-onderzoek op het beantwoorden van de vraag of ERP waarde toevoegt. Ik verwacht dat in de komende vijftien jaar de aandacht verschuift naar de vraag hoe ERP waarde toevoegt. Met dit themanummer hopen we een bijdrage te leveren aan het beantwoorden van deze vraag, om zo de dagelijkse praktijk van het IT-vakgebied weer een stap vooruit te brengen.
 
Prof. dr. Lineke Sneller RC is hoogleraar IT Value bij Nyenrode Business Universiteit. Daarnaast is zij commissaris en lid van diverse adviescolleges. E-mail: l.sneller@nyenrode.nl Literatuur
Literatuur
Business Wire. (2003). Predictable... Business Wire, 2003 (June 11), 1.
Columbus, L. (2013). 2013 ERP Market Share Update. Retrieved 26/07/2013, from www.forbes.com/sites/louiscolumbus
Finney, R. (1999). Dell Business Strategy Secrets (Part 1). Retrieved 16/08/2006, from www.itmweb.com/f031099.htm
Hennis-Plasschaert, J. (2013). Voortgangsrapportage Programma SPEER. (31460 Nr. 32) Den Haag: Tweede kamer der Staten-Generaal.
Het Financieele Dagblad. (2010). Oracle haalt zijn gelijk in geruchtmakende zaak over gestolen software met rivaal SAP. Het Financieele Dagblad, 2010 (Nov 25), 15.
Howarth, B. (1998). Brave Philips unit bucks the SAP trend. The Australian, 1998 (June 9th), 1.
Morris, J. (2011). The Impact of Enterprise Resource Plannng (ERP) Systems on the Effectiveness of Internal Controls over Financial Reporting. Journal of Information Systems, 25 (1), 129-157.
Ranganathan, C. & Brown, C. (2006). ERP investments and the market value of firms: Toward an understanding of influential ERP project variables. Information Systems Research, 17 (2), 145-161.
Sanders, R. (2004). Groen licht voor overeenkomst Defensie met SAP. Computable, 37 (26), 1.
Sneller, L. (2010). Does ERP Add Company Value? A Study for the Netherlands and the United Kingdom. Alblasserdam: HAVEKA.
Toet, D. (2008). Softwareprobleem nekt Free Record Shop. Retrieved 26/07/2013, from http://www.computable.nl/artikel/nieuws/ erp/2677885/1276992/softwareprobleem-nekt-free-record-shop.html
TommorowNow. (2007). About TomorrowNow - How we do business. Retrieved 02/04/2007, from www.tomorrownow.com/company/index.html
TommorowNow. (2009). As of October 31st 2008, TomorrowNow has ceased its operations. Retrieved 01/06/2009, from http://www.tomorrownow.com/
United States Department of Justice. (2013). TomorrowNow, inc., Sentenced on Computer Intrusion and Copyright Infringement charges. (Case #: CR 11-0642 PJH) Oakland CA: United States Department of Justice.
 

Tag

ERP

Onderwerp



Niet gevonden? Vraag het de redactie!

Heeft u het antwoord op uw vraag niet gevonden, of bent u op zoek naar specifieke informatie? Laat het ons weten! Dan zorgen we ervoor dat deze content zo snel mogelijk wordt toegevoegd, of persoonlijk aan u wordt geleverd!

Stel uw vraag