Hoogste tijd voor een IT-Actieplan

De Nederlandse economie wordt geremd door de mismatch op de IT-arbeidsmarkt, niet door een tekort aan IT-professionals. Als we niet snel een adaptieve kenniseconomie worden, komen veel Nederlanders buitenspel te staan, waarschuwt Jeroen Versteeg, van Nederland ICT.

Tot voor kort had iedereen het over een naderend tekort aan hoogopgeleide IT-professionals. Maar vooralsnog telt ons land nog altijd meer dan 18.000 werkloze IT-professionals. Hoe verklaart u dit? “Er is geen tekort is aan IT-professionals. Het probleem is dat de vraag en het aanbod niet goed op elkaar aansluiten. Er is dus een tekort aan bepaalde IT-professionals. Op dit moment is er vooral behoefte aan programmeurs – met ­name in .NET, Java en scripttalen – specialisten technische infrastructuur, systeemanalisten en -ontwikkelaars, webdevelopers, ­testers, ­cybersecurityspecialisten en data­warehousespecialisten.

Veel van de werkloze IT’ers in ons land beschikken over verouderde vaardigheden en competenties. Een deel van die mensen kan worden om- of bijgeschoold, maar dan moeten we wel met alle betrokken partijen de arbeidsmobiliteit verbeteren in en buiten de sector. We moeten ons ervan bewust zijn dat dit niet alleen een probleem is voor de ICT-sector, maar voor de hele Nederlandse economie. Nieuwe kennis en vaardigheden volgen elkaar snel op. We moeten dus een adaptieve kenniseconomie worden. Anders komen in de toekomst te veel Nederlanders buitenspel te staan. Dit is sociaal onwenselijk maar ook een bedreiging voor de welvaart en economie.”

 

Zit die mismatch vooral op opleidings­niveau of op het gebied van kennis en vaardigheden? “Beide. Er is een mismatch in kennis, omdat we onvoldoende zijn voorbereid op technologische ontwikkelingen zoals cloud computing, Big Data en cybersecurity. De komende vijf jaar zal dit van grote invloed zijn op de vraag naar nieuwe, ­anders geschoolde ICT-professionals. We moeten zien te doorbreken dat grotere bedrijven uitwijken naar het buitenland om daar gekwalificeerde mensen te ­werven.

Tegelijkertijd is er een mismatch in opleiding. Uit een vacatureanalyse die we hebben laten uitvoeren door Dialogic, blijkt dat werkgevers momenteel vooral een grote behoefte hebben aan softwareontwikkelaars. Bijna 90 procent daarvan is op hbo- of ­wo-niveau. In de IT-sector zal de vraag naar mbo’ers stoppen door automatisering van veel processen. Maar er is waarschijnlijk nog wel werk voor deze groep in ­andere sectoren.

Er is een groeiende vraag naar de combinatie van IT- en businesskennis. Dit zijn beroepen waarbij een technisch profiel gecombineerd moet ­worden met een commerciële inslag. ­Deze ­mensen zijn moeilijk te vinden. Hier ­vallen ook technisch consultants, pre-salesspecialisten en ­architecten of solution designers onder. Daarnaast zijn data scientists hot. Zij kunnen in het Big Data-veld waarde toevoegen aan organisaties. Denk bijvoorbeeld aan Smart Industries of industrie 4.0. Ook wordt de data-architect genoemd. Universiteiten en hogescholen gaan ­deze richting nu aanbieden. En de eerstvolgende trend kennen we nog niet eens. De markten en de innovaties gaan verschrikkelijk snel. Dit is de kracht van de ICT, maar ­tegelijkertijd een enorme uitdaging op ­opleidingsgebied.”

 

Hoe kunnen we de huidige ­mismatch ­aanpakken en de volgende voor zijn? “We schaken op veel borden tegelijkertijd, omdat de complexiteit van het probleem zo groot is. Er is niet één oplossing. Maar er zijn heel veel goede initiatieven die samen hopelijk een bijdrage leveren. ­Wie morgen een panklare oplossing ­verwacht, moet ik helaas teleurstellen.We moeten in ieder geval sector-overschrijdend gaan denken. Banken en bedrijven als bol.com en booking.com kampen net zo hard met de gevolgen van de mismatch als IT-werkgevers. Het is een maatschappelijk en economisch ­thema. Een interne blik mogen we echt niet meer hebben.”

 

Wordt het in Nederland niet tijd voor een groot actieplan, zoals het TechHire ­Initiative van president Obama in de VS? “Een plan als dat van Obama zou een enorme boost kunnen geven. Niet alleen in de VS wordt er overigens flink aan getrokken, in Groot-Brittannië en in Scandinavië zijn er vergelijkbare initiatieven. Ik maak me zorgen over Nederland, waar het ontbreekt aan zulke plannen. Als we niet uitkijken worden we straks links en rechts ingehaald en dat mag niet gebeuren. Overigens betekent dit niet dat er helemaal niets gebeurt. Zo wordt er bij het ministerie van Economische Zaken een Human Capital Agenda ICT ontwikkeld, wat hard wordt aangemoedigd door Nederland ICT. Over de inhoud van de agenda kan ik nog niks zeggen, maar het ICT-bedrijfsleven en de overheid zullen verschillende acties op poten zetten om de mismatch aan te pakken. Dit alles gaat gebeuren onder leiding van Team ICT en René Penning de Vries. Wij zullen ons hierbij zeker laten inspireren door de ideeën uit het Obama-initiatief. Alhoewel ik de Nederlandse overheid nog niet zo snel 100 miljoen euro zie investeren.

Overigens ben ik er geen voorstander van om een Taskforce Risseeuw 2.0 in het leven te roepen [een initiatief onder leiding van de dit jaar overleden oud-Getronics-topman Ton Risseeuw dat er rond de millenniumwisseling voor moest zorgen dat er veel meer IT’ers werden opgeleid – red.]. Dan loop je de kans dat iedereen het wiel opnieuw gaat uitvinden, wat tot enorm veel tijdverlies kan leiden. We kunnen beter de goede initiatieven die er al zijn bundelen en versterken.”

 

Kunt u voorbeelden geven van andere ­goede initiatieven in ons land om de kloof te dichten ­tussen vraag en aanbod? “We zijn bijvoorbeeld heel blij met het initiatief van Neelie Kroes om zich in te zetten voor start-ups bij Startup Delta. Dit zal zeker zorgen voor nieuwe banen en innovatie in de Nederlandse economie. Daarnaast staan wij achter het sectorplan ICT, dat tot stand is gekomen met de sociale partners; Nederland ICT en de vakbonden. Door onderwijs aan te bieden aan werknemers werken werkgevers en werknemers aan duurzame inzetbaarheid. Verder ­leveren we als branchevereniging een bijdrage via het project Geef IT Door dat we samen ­uitvoeren met ECP, DHPA en CIO Platform. Hierbij geven ICT’ers gastlessen aan middelbare scholieren en studenten en worden er ­speeddates en meeloopdagen georganiseerd.

Tot slot werken we intensief samen met de ­onderwijskoepels, zoals de vereniging Hogescholen en HBO-i, de koepel van ICT-opleidingen. Hier is vorig jaar een nieuwe omschrijving uitgekomen van wat een ICT’er moet kennen en kunnen. De Vereniging Hogescholen is op dit moment bezig met een roadmap, waaraan wij meedoen.”

 

Stel, u mag één onderwerp inbrengen in het eerstvolgende Regeerakkoord. Waar zou u dan op inzetten? “Dat is zonder twijfel: Informatica als verplicht vak in het onderwijs. We staan namelijk voor een enorme uitdaging. We moeten een nieuwe generatie zo opleiden dat zij om kunnen gaan met de skills van overmorgen en over tien jaar. Dat betekent dat ze in staat moeten zijn nieuwe bruikbare toepassingen van de digitale ­technologie te ontwikkelen. Dit gaat veel ­verder dan de zogenaamde digivaardigheden waar men nu vaak over spreekt. Het gaat om keiharde IT-vaardigheden, zoals programmeren. Het wordt alleen maar complexer onder de motorkap.

Informatica moet niet alleen verplicht worden, maar ook serieus op de schop. Tot nu toe speelt het vak een marginale rol in het voortgezet ­onderwijs: het is slechts een keuzevak en ook nog maar alleen de bovenbouw, er is gebrek aan goede informaticadocenten en de inhoud van het vak is sterk verouderd. Momenteel is een commissie dit vak aan het vernieuwen. Dat is mooi, maar dit is onvoldoende: we moeten toe naar informatica als basisvak. Wij vinden dat alle leerlingen al op de basisschool moeten kennismaken met informatica en programmeren. Op de middelbare school moet informatica, naast Nederlands, Engels en wiskunde, een basisvak worden en voor alle onderwijsniveaus in het voortgezet onderwijs moet een programma ­worden opgesteld, wat leidt tot een centraal schriftelijk eindexamen.

Tot slot wil ik dat dit ­informaticavak verplicht gesteld wordt voor veel vervolgstudies in het hoger onderwijs. En als ik dan toch bezig ben: ICT moet ook aanwezig zijn in ieder schoolvak. Het is toch vreemd dat als ICT in ieder vakgebied voorkomt, het niet in ieder schoolvak aanwezig is? Hierbij kun je ­bijvoorbeeld denken aan programmeren tijdens wiskunde, GIS-kaarten ­maken tijdens aardrijkskunde en databases ­tijdens geschiedenis. Op deze manier wordt de kracht van ICT in ­context geplaatst en begrijpelijk gemaakt voor leerlingen, maar ook docenten.”

 

Hoe zorgen we ervoor dat bedrijven en ­organisaties niet massaal Nederland de rug toe keren door het gebrek aan voldoende ­opgeleide IT-professionals? “Nederland ICT pleit ervoor Nederland te positioneren als ICT-proeftuin. We hebben de kans om Nederland de Digitale Delta van Europa te laten worden. Ik denk dat Nederland attractiever is dan we met z’n allen denken. Het heeft een centrale ligging, een uitstekende infrastructuur, een stabiele overheid, goed onderwijs en we spreken onze talen.Kortom: Nederland heeft de kans om een enorme magneet te zijn.

Maar als we ­bedrijven en start-ups willen aantrekken, hebben we de juiste mensen nodig. Dus moeten we als een speer mensen gaan opleiden en dit probleem bij de kern aanpakken.Programmeren moet al worden bijgebracht op de basisschool.Daarnaast moet het makkelijker worden om kennismigranten binnen te halen en houden. Er studeren al ontzettend veel buitenlandse studenten aan onze universiteiten, maar als ze klaar zijn met hun studie blijven ze helaas zelden in Nederland om te gaan werken. Als we deze boot missen, raakt het onze economie en gaat het de groei remmen. We maken geen grote stappen en daar maak ik me zorgen over. Wij lobbyen ons suf om de regering dit ook in te laten zien. Ik heb het idee dat het langzaam aan begint door te dringen, maar het gebeurt in een te traag tempo. Ik zou wel van de daken willen schreeuwen: Jongens… DOE er nou wat aan!!!”

 

Tag

Onderwerp



Niet gevonden? Vraag het de redactie!

Heeft u het antwoord op uw vraag niet gevonden, of bent u op zoek naar specifieke informatie? Laat het ons weten! Dan zorgen we ervoor dat deze content zo snel mogelijk wordt toegevoegd, of persoonlijk aan u wordt geleverd!

Stel uw vraag