ICT en verkeer: veel onbenut potentieel

ICT en verkeer: veel onbenut potentieel

 
Vervoerssystemen kunnen dankzij ICT beter functioneren, maar er is nog veel onbenut potentieel. De Europese Commissie heeft daarom een actieplan en een richtlijn voor intelligente transportsystemen (ITS) uitgevaardigd. Deze gaan een impuls geven aan de ontwikkeling en implementatie van ITS-toepassingen. Samenwerking tussen overheid en wegbeheerder enerzijds met de industrie en andere overheden anderzijds wordt steeds belangrijker.
 
ICT speelt een steeds belangrijkere rol in de wereld van verkeer en vervoer. Het gebruik van ICT, zowel in voertuigen als langs de weg, leidt tot betere benutting van wegcapaciteit, bewustwording bij reizigers en verbetering van veiligheid. Dankzij innovatieve technologie kan het vervoerssysteem dus beter functioneren.Er is echter nog veel onbenut potentieel. Europa stimuleert daarom onderzoek, innovatie en implementatie, met de nadruk op grensoverschrijdende systemen. De Europese Commissie heeft daartoe een actieplan en een richtlijn voor intelligente transportsystemen uitgevaardigd. Het is voor Nederland belangrijk de uitwerking van de richtlijn te blijven volgen en daarop in te spelen.
ICT en verkeer hebben een lange gezamenlijke geschiedenis. Het meest prominente voorbeeld is de discussie over ‘beprijzen’ van het verkeer die sinds eind jaren tachtig gevoerd wordt (‘rekeningrijden’, ‘Anders Betalen voor Mobiliteit’, ‘kilometerprijs’). In de loop der jaren zijn steeds geavanceerdere systemen voor verkeersmanagement langs en boven de weg geplaatst. De snelle opkomst van navigatiesystemen heeft tot nieuwe mogelijkheden geleid. Hiermee begon de opmars van meer geavanceerde systemen in het voertuig zelf met gepersonaliseerde real-time informatie. Met de opkomst van smartphones zijn de mogelijkheden nog groter geworden. De komende jaren zullen coöperatieve systemen steeds meer in zwang komen: services die communicatie tussen voertuigen en de wegkant en tussen voertuigen onderling mogelijk maken.
ICT en verkeer komen samen in het begrip ITS: intelligente transportsystemen. ITS maakt het voor wegbeheerders mogelijk om veel effectievere verkeersmanagementmaatregelen te nemen, bijvoorbeeld om een goede doorstroming van het verkeer te regelen in het geval van incidenten. Omdat door ITS-services ook veel meer informatie beschikbaar is over de actuele situatie op de weg, zal ook de informatie aan de weggebruikers steeds beter worden, bijvoorbeeld omdat gepersonaliseerde verkeersinformatie mogelijk wordt.
Veel winst is te halen in internationale afstemming. ITS is bij uitstek een grensoverschrijdend onderwerp. Verkeer (met name vrachtverkeer) rijdt door heel Europa. Coördinatie is noodzakelijk om interoperabiliteit te bereiken. Door slimme toepassing van ITS kunnen belangrijke doelstellingen van overheden op het gebied van bereikbaarheid, vergroten van verkeersveiligheid en milieuvriendelijker vervoer behaald worden. Daarom stimuleert Europa onderzoek, innovatie en implementatie. De Europese Commissie heeft daartoe een actieplan en een richtlijn voor ITS uitgevaardigd. Deze documenten betreffen overigens wegverkeer, terwijl ITS ook toepasbaar is op het spoor en het water.
 
De Europese Commissie heeft eind 2008 een actieplan voor ITS uitgevaardigd. Hier is een vervolg op gekomen in de vorm van de ITS-richtlijn (‘directive’) die in augustus 2010 is vastgesteld.
Het actieplan laat zien dat innovatie nodig is om een antwoord te vinden op problemen van congestie, uitstoot van schadelijke stoffen en verkeersonveiligheid. Het doel van de Europese richtlijn is dan ook ‘het tot stand brengen van een kader voor versnelde en gecoördineerde toepassing en gebruik van intelligente vervoerssystemen in het wegvervoer (…) ten behoeve van efficiëntere en milieuvriendelijkere, veiligere en betrouwbaardere mobiliteit van vracht en passagiers in de Europese Unie’. Specifieke doelstellingen die de Europese Commissie noemt zijn ‘het verhogen van de interoperabiliteit tussen de systemen, naadloze toegang, het stimuleren van de continuïteit van diensten, en het opzetten van een efficiënt samenwerkingsmechanisme tussen alle belanghebbenden bij ITS’. Naast deze algemene doelstellingen is er een aantal onderwerpen waaraan de Commissie prioriteit wil geven:

• Multimodale reisinformatie: beschikbaarheid van informatie over het reizen met verschillende vormen van vervoer, zodat optimale keuzes gemaakt kunnen worden; welke (combinatie van) vormen van vervoer (is) zijn voor deze reis de beste optie?

• Real-time verkeersinformatie: beschikbaarheid van real-time (live) verkeersinformatie geeft gebruikers de mogelijkheid het beste reisalternatief te kiezen dan wel tijdens de reis de beste routekeuzes te maken.

• De verkeersinformatie die minimaal aan alle gebruikers gratis ter beschikking moet worden gesteld: er is al een grote variëteit aan systemen die informatie over verkeer aanbieden en de komende jaren zullen deze diensten verder uitgewerkt worden. Niet iedereen zal dezelfde systemen gaan gebruiken, dit hangt bijvoorbeeld af van de auto waarin men rijdt. Sommige systemen zullen meer informatie aanbieden dan andere. Er zal gedefinieerd moeten worden welke informatie aan alle weggebruikers aangeboden moet worden vanuit verkeersveiligheidperspectief. Te denken valt aan informatie over verkeerslichten (deze informatie zou in het uiterste geval namelijk alleen nog maar in het voertuig zelf gepresenteerd kunnen worden).

• Een geharmoniseerde e-calldienst: deze dienst zorgt ervoor dat de hulpdiensten automatisch gewaarschuwd worden bij een ongeval. Sommige (duurdere) automerken bieden deze dienst al aan, het doel is een geharmoniseerde dienst voor alle voertuigen.

• Informatie-en reserveringsdiensten voor veilige parkeergelegenheid voor het vrachtvervoer: hetvrachtverkeer heeft behoefte aan veilige parkeerplaatsen onderweg. Prioriteit wordt gegeven aan het ontwikkelen van een informatiedienst (beschikbaarheid van parkeergelegenheid) en een reserveringsdienst (truckers kunnen een overnachtingslocatie voor hun voertuig reserveren).
 
De Europese Commissie gaat specificaties vaststellen voor deze onderwerpen. Comités met vertegenwoordigers van de lidstaten en andere experts zullen daaraan meewerken. De specificaties betekenen niet dat landen verplicht worden de maatregelen in te voeren, maar wel dat als een land een systeem/service implementeert, dit conform de (nog op te stellen) specificaties moet.
 
Belang en impact
De richtlijn en het actieplan zullen een impuls geven aan de ontwikkeling en implementatie van ITS-toepassingen. De rollen veranderen: de ITS-systemen verschuiven steeds meer van de wegkant naar het voertuig. Het bedrijfsleven krijgt daarom een meer bepalende rol, met name de auto-industrie (OEM’s). Vanuit het perspectief van overheid en wegbeheerder wordt samenwerking steeds belangrijker, niet alleen met de industrie maar ook grensoverschrijdend met andere overheden.
 
Conclusie
ICT speelt een steeds belangrijkere rol in het verkeer. Het vervoerssysteem kan dankzij ICT beter functioneren. Er is echter nog veel onbenut potentieel. De Europese Commissie heeft daarom een actieplan en een richtlijn voor intelligente transportsystemen uitgevaardigd. Het is voor Nederland belangrijk de uitwerking van de richtlijn te blijven volgen en daarop in te spelen. Dit geldt voor zowel overheden, kennisinstellingen als industriepartijen.
 
Maarten Amelink is adviseur Mobiliteit en ITS bij ARCADIS Nederland. E-mail: maarten.amelink@arcadis.nl.
Ward Koopmans is strategisch adviseur ITS bij DoubleSense. E-mail: ekoopmans@doublesense.nl.
 
Gezamenlijk ondersteunen zij Rijkswaterstaat voor de werkgroep ITS van CEDR.
 
De richtlijn vormt een goed kader om die samenwerking vorm te geven en geeft wegbeheerders de kans het ITS-speelveld te beïnvloeden, zo zegt ook de voorzitter van de ITS-werkgroep van CEDR, Paul van der Kroon. CEDR is de Europese associatie van wegbeheerders. ‘Verkeersmanagement zal steeds meer van ITS afhankelijk zijn, en wegbeheerders zullen een andere rol gaan spelen. Navigatiesystemen hebben bijvoorbeeld grote invloed op routekeuzes van mensen, terwijl de wegbeheerder daar met verkeersmanagement ook haar invloed probeert aan te wenden. De opkomst van coöperatieve systemen leidt tot andere investeringen in ITS-systemen langs de weg; de behoefte aan dynamische informatieborden langs de weg zal uiteindelijk zelfs verminderen. De ITS-richtlijn schept goede randvoorwaarden voor aspecten die voor ons wegbeheerders essentieel zijn, bijvoorbeeld verkeersveiligheid. Er is een duidelijke match tussen de belangen van wegbeheerders en de prioriteiten uit de richtlijn. Goede samenwerking tussen wegbeheerders en private partijen is belangrijk om optimale dienstverlening aan de weggebruiker te kunnen leveren.’
 
Het Ngi heeft een werkgroep ICT en Verkeer. Een aparte afdeling voor dit deelgebied van de informatica is aantrekkelijk voor ICT-professionals, want de komende decennia zullen er nationaal en internationaal veel ontwikkelingen plaatsvinden, op zowel bestuurlijk, organisatorisch als technisch vlak. Het Ngi kan de kennis van en de belangstelling voor dit deelgebied voor zowel de theoretische als de praktische aspecten bevorderen. Zie www.ngi.nl/Afdelingen/ICTvoor-Verkeer-en-Vervoer.html.
ITS Action Plan & ITS Directive

Tag

Onderwerp



Niet gevonden? Vraag het de redactie!

Heeft u het antwoord op uw vraag niet gevonden, of bent u op zoek naar specifieke informatie? Laat het ons weten! Dan zorgen we ervoor dat deze content zo snel mogelijk wordt toegevoegd, of persoonlijk aan u wordt geleverd!

Stel uw vraag