If you can’t beat them, join them

If you can’t beat them, join them
Mensen meten zich graag met elkaar in sporten. In de afgelopen jaren hebben robots hun intrede gedaan in de sportwereld. Hoe mengen robots zich in de sport, hoe meten mensen zich met robots, en waar ligt in de toekomst de grens tussen mens en robot?
Lineke Sneller
Het woord robot is afgeleid van het Tsjechische woord robota , dat ‘verplicht werk’ betekent. Er zijn meerdere omschrijvingen voor het woord robot. In het Merriam-Webster Collegiate Dictionary staan er twee. Een robot kan allereerst worden gedefinieerd als een mechanisme dat met automatische besturing wordt bediend. Een robot kan daarnaast ook worden omschreven als een machine die er uitziet als een mens en meerdere complexe menselijke taken uitvoert [Mensel & D’Aluisio, 2000]. In dit artikel wordt op beide definities dieper ingegaan, en wordt aangegeven dat beide definities in de sport een rol kunnen spelen.
 
Kasparov versus Deep Blue
In de schaaksport deed de robot zijn intrede in de jaren negentig van de vorige eeuw. In 1996 stemt Gary Kasparov, de beste schaker van de wereld, ermee in een wedstrijd te spelen tegen Deep Blue, een door IBM ontwikkelde schaakrobot. Hoewel hij de eerste partij verliest, wint hij de totale wedstrijd met 4-2. Een jaar later neemt hij opnieuw de uitnodiging aan om een wedstrijd over zes partijen tegen Deep Blue te spelen. De eerste partij wint hij gemakkelijk. De tweede verliest hij, iets wat tot dan toe door velen ondenkbaar was geacht. Hierna volgen drie remises, waarna Deep Blue de laatste en beslissende partij wint. Vrijwel niemand, en zeker niet Kasparov zelf, had het voor mogelijk gehouden dat de beste schaker van de wereld zou verliezen van een robot [Computer History Museum, 2006; Bloomfield & Vurdubakis, 2008].
Na het verlies van Kasparov wordt veel gediscussieerd over de betekenis van de wedstrijd voor de relatie tussen mensen en robots in de schaaksport. In de jaren kort na de wedstrijd wordt verwacht dat het hier om een eenmalig verlies ging. Kasparov was volgens critici slecht voorbereid; als hij de zwakten van de robot beter had weten te gebruiken, had hij kunnen winnen [Seirawan, 1997].
Anderen zien schaken als een middelmatig complex probleem; robots kunnen hier hun brute rekenkracht op loslaten en daarnaast patroonherkenning op toepassen. Voor de echte complexe problemen blijft het menselijk brein superieur aan dat van robots [Simon & Munakata, 1997]. Tegenwoordig twijfelt vrijwel niemand er meer aan dat mensen het met schaken niet meer kunnen winnen van robots. De vraag die tegenwoordig wordt gesteld is of de robot het van ons wint in álle taken die intelligentie vereisen. Steeds meer mensen verwachten dat binnen enkele tientallen jaren er geen intelligente taken meer zijn die de mens beter kan uitvoeren dan de robot [Vardi, 2012]. In de schaaksport en in alle andere intelligente taken zal de robot het in de komende jaren van de mens gaan winnen. Uit bovenstaande discussie blijkt dat de robot in de schaaksport met name wordt beschouwd als een mechanisme dat met automatische besturing wordt bediend.
 
Pistorius , de blade runner
In de atletiek maakte op de Olympische Spelen van 2012 Oscar Pistorius zijn debuut. Deze Zuid-Afrikaanse man werd in 1986 geboren zonder kuitbenen. Zijn ouders besloten zijn onderbenen te amputeren toen hij elf maanden oud was. Dit weerhield hem er niet van veel te sporten, en met behulp van protheses werd hij een van de beste atleten van zijn land [Jekwa, 2007]. In 2008 miste hij op 0,7 seconde de limiet voor kwalificatie voor de 400 meter op de Olympische Spelen in Beijing. Hij deed wel mee aan de Paralympische Spelen van dat jaar, en won gouden medailles op de 100 meter, de 200 meter, en de 400 meter [Wikipedia, 2014]. Aan zijn sportieve successen dankt hij zijn bijnaam: de blade runner. In 2012 wist Pistorius wel de limiet te lopen voor kwalificatie voor de Olympische Spelen in London. Er ontstond door deze kwalificatie een hevige discussie over zijn deelname. Zouden zijn protheses hem mogelijk oneerlijk voordeel geven ten opzichte van niet-geamputeerde deelnemers? Na een rechtszaak mocht hij uiteindelijk deelnemen [Falcioni, 2011]. Op de 400 meter bracht hij het tot de halve finale, waar hij als achtste eindigde [Wikipedia, 2014].
Pistorius is het afgelopen jaar vooral in het nieuws geweest vanwege de dood van zijn vriendin en zijn betrokkenheid daarbij. Dit heeft uiteraard de aandacht voor zijn sportieve prestaties naar de achtergrond gedrongen, en daarmee ook de discussie rondom intelligente protheses en kunstmatige ledematen. Echter, al in 2005 kon worden betoogd dat Pistorius voordeel had van zijn protheses ten opzichte van atleten met uitsluitend natuurlijke ledematen. Tussen zijn kunstmatige ledematen en zijn eigen lichaam zijn interfaces aangelegd die in potentie efficienter met energie omgaan dan vlees en botten [IEEE Spectrum, 2005; Hibbert, 2012]. Door de manier waarop hij zijn protheses inzet voldoen deze aan de tweede definitie van een robot: een machine die er uitziet als een mens en meerdere complexe menselijke taken uitvoert.
 
Toekomstbeeld
Wanneer de ontwikkeling van kunstmatige ledematen zich doorzet betekent dit een nieuwe fase in de rol van robots in de sport. Deze ontwikkeling hoeft zich niet te beperken tot kunstmatige ledematen in de atletiek. Fietsen die zich aanpassen aan weersomstandigheden en de conditie van de wielrenner, tennisrackets die hun bespanning aanpassen aan de service van de tegenstander, implantaten die de hartslag van een duursporter reguleren of vocht aanvullen voor de sporter dorst krijgt, de mogelijkheden zijn uitdagend en beangstigend tegelijkertijd. In de schaaksport nam de mens het tevergeefs op tegen de robot. Misschien wordt in andere takken van sport in de toekomst succes wel bepaald door een winnend samenspel tussen robot en mens. Is het wellicht denkbaar dat de mens als het ware samensmelt met de robot om tot de beste prestaties te komen?
 
Prof. Dr. Lineke Sneller RC Sneller is hoogleraar Toegevoegde Waarde van IT aan Nyenrode. E-mail: l.sneller@nyenrode.nl
 
Literatuur
Bloomfield, B. & Vurdubakis, T. (2008). IBM’s Chess Players: On AI and Its Supplements. The Infomation Society, 24 (1), 69-82.
Computer History Museum. (2007). Deep Blue beat G. Kasparov in 1997. Retrieved 07/01/2014, from http://www.youtube.com/watch?v=NJarxpYyoFI
Falcioni, J. (2011). Next Generation Technology. Mechanical Engineering, 2011 (December), 6.
Hibbert, L. (2012). Don’t stifle sport innovation. Professional Engineering, 2012 (June), 6.
IEEE Spectrum. (2005). When Is a Disability an Advantage? IEEE Spectrum, 42 (12), 10.
Jekwa, S. (2007). Brave young blade. Finweek, 2007 (Aug 2), 26.
Menzel, P. & Aluisio, F. D. (2000). Robo Sapiens - Evolution of a New Species. Cambridge, MA: The MIT Press.
Seirawan, Y. (1997). Still No Match for the Human Brain. Communications of the ACM, 40 (8), 22.
Simon, H. & Munakata, T. (1997). AI Lessons. Communications of the ACM, 40 (8), 23-25.
Vardi, M. (2012). AI LessonsArtificial Intelligence: Past and Future. Communications of the ACM, 55 (1), 5.
Wikipedia. (2014). Oscar Pistorius. Retrieved 07/07/2014, from http://en.wikipedia.org/wiki/Oscar_Pistorius
 

Tag

Onderwerp



Niet gevonden? Vraag het de redactie!

Heeft u het antwoord op uw vraag niet gevonden, of bent u op zoek naar specifieke informatie? Laat het ons weten! Dan zorgen we ervoor dat deze content zo snel mogelijk wordt toegevoegd, of persoonlijk aan u wordt geleverd!

Stel uw vraag