Sociaal ondernemen met ICT

Sociaal ondernemen met ICT: Interview met Jan-Kees Schakel van SensingClues
Sociale innovatie kan niet zonder ondernemerschap. We zien dan ook steeds meer sociale ondernemingen starten waarin maatschappelijke doelen worden nagestreefd. Jan-Kees Schakel is sociaal ondernemer en liet zich ondervragen.
door Erik de Vries
 
Jan-Kees Schakel is de oprichter van SensingClues. Hij is gepromoveerd op het terrein van informatie-, kennis-, en expertisecoördinatie binnen actiegerichte netwerken. Hij werkt als programmamanager aan de realisatie van de Dienst Landelijk Operationeel Centrum van de politie. Als onderzoeker is Schakel gelieerd aan de Knowledge, Information and Networks onderzoeksgroep van de Vrije Universiteit Amsterdam en de Research Group on Complex Collaboration van McGill Univerity.
 
 
Je komt net terug uit Kenia. Wat heb je daar precies gedaan?
“In een van de grootste natuurgebieden van Kenia hebben we meegewerkt aan een initiatief om rangers beter toe te rusten op het beschermen van olifanten. Als SensingClues brachten wij early warning-technologie in, waarmee stropersgedrag vroegtijdig onderkend kan worden. Daarnaast hebben we een app geïntroduceerd waarmee de zogeheten fast responders hun acties met elkaar kunnen afstemmen. Fast responders kunnen rangers zijn, maar ook agenten, boeren en andere stakeholders uit het gebied die belang hebben bij het stoppen van stroperij.”
Rangers in Tsavo West National Park in Kenia. Foto: Flickr
 
Voor welke situaties in Nederland of Europa is jouw initiatief ook bruikbaar?
“Ook bij ons worden natuurgebieden bedreigd. Onder meer door stropers, door het dumpen van chemisch afval, of door motorcrossers in stiltegebieden. Kenmerkend voor dit soort gebieden is dat ze relatief groot zijn ten opzichte van het aantal agenten, boswachters, en beheerders die toezicht houden op het gebied. Daarnaast zijn de prooidieren heel bewegelijk en proberen de stropers zich uiteraard ongezien door het terrein te bewegen. Het liefst op tijdstippen dat de toezichthouders er niet zijn. Met onze early warningsystemen kan je een gebied 24/7 monitoren en de fast responders tijdig op het goede spoor zetten.”
Maak je gebruik van geavanceerde ICT?
“De technologie die we inzetten is eenvoudig in gebruik, maar complex om te maken. Er zijn tal van sensoren voor handen, maar de meeste worden gemaakt voor gebruik in gecontroleerde omstandigheden: fabrieken, kantoren, auto’s, et cetera. Wij gebruiken ze outdoor, in savannes en oerwouden. Het is daar wisselend koud en heet, stoffig en nat, je hebt er geen stopcontacten en ook voor het maken van communicatieverbindingen moet je van alles uit de kast trekken. Om de sensoren te camoufleren en onbemand en langdu rig te laten werken, moeten onder meer hardware en software worden aangepast, stroomverbruik geminimaliseerd, en beveiligde netwerken worden opgezet. Vervolgens moet je ervoor zorgen dat het aantal false positives en false negatives geminimaliseerd wordt. Daar heb je een krachtig intelligence-platform voor nodig. Om de keten te sluiten worden de alarmeringen gecommuniceerd met de fast responders. Dat kan rechtstreeks, maar ook via een commandopost.”
Wat versta je onder sociale innovatie en waarom is het relevant voor ICT’ers/ informatieprofessionals?
“Innovatie bloeit waar verschillende disciplines bij elkaar komen. Grensoverstijgend samenwerken wordt steeds gemakkelijker en levert enorme potentie voor sociale innovatie. Bescherming van natuurgebieden, bijvoorbeeld, wordt vaak gezien als het werk van rangers. Maar als informatie vergaard en gedeeld wordt door en met bewoners, touroperators, toeristen, lodge-eigenaren, en andere groepen die in het gebied verblijven, kan je het gezamenlijke waarnemings- en handelingsvermogen enorm vergroten. Dat levert nieuwe mogelijkheden op voor de bescherming van kwetsbare soorten en gebieden, maar ook om data te verzamelen voor wetenschappers, toeristen te leiden naar mooie plekjes, you name it. ”
Wat is jouw persoonlijke motivatie achter jouw onderneming?
“Ik kan en wil niet machteloos toekijken hoe de laatste neushoorns, olifanten en andere prachtsoorten uitsterven voor het kortetermijngewin van enkelen. Vanuit mijn achtergrond als ‘boswachter’, ‘boevenvanger’, en ‘organisatiekundige techneut’ zie ik mogelijkheden om bij te dragen aan hun effectieve bescherming.”
Wat zie jij als ‘gezond’ sociaal ondernemen? Mag je winst maken?
“Zonder innovatie ben je snel uitgespeeld. Gezond betekent dus dat je voldoende winst maakt om te kunnen blijven innoveren. Ik wil dit werk lang volhouden.’
Wie zijn jouw klanten en wat lever je ze? Hebben nog andere partijen baat bij jouw sociale onderneming?
“In de praktijk heb ik twee soorten klanten. Ngo’s en overheden die zich bezighouden met het beschermen van natuurgebieden, flora en fauna. Bedrijven die zich willen onderscheiden door het tonen van maatschappelijke verantwoordelijkheid (MVO), werken met mij samen aan de ontwikkeling van nieuwe technieken. Onze context is zeer extreem en daardoor leerzaam. Sensoren die we maken kunnen over het algemeen ook in andere marktsegmenten ingezet worden. De exploitatie daarvan laat ik graag aan partners over, waarbij een deel van de opbrengsten terugvloeit naar de missie van SensingClues: ‘To turn wild spaces into safe havens!’”
Karkas van een door stropers gedode olifant. Foto: Flickr
 
Wie zijn jouw investeerders?
“Alle medewerkers van SensingClues investeren kennis en tijd in onze projecten. Daarom zijn ze ook medeaandeelhouder. Ik heb een ondernemer ontmoet die aangaf wellicht in ons te willen investeren. Dat gesprek gaan we zeker aan.”
Vind je dat je als sociaal ondernemer ook zoveel mogelijk ‘open’ moet werken, dus met open source, open hardware, open content, et cetera?
“Open wordt vaak verwart met gratis. Maar gratis bestaat niet. Iemand heeft er hard voor moeten werken. En daar moet een gezonde vergoeding tegenover staan. Voor mij betekent open vooral het stimuleren van samenwerking. Daar heb je open standaarden voor nodig, open koppelvlakken. Waar mogelijk ook open data. Je wilt niet dat stropers precies weten waar je naar kijkt en hoe je erin slaagt hen een stap voor te zijn.”
We leven in een samenleving die in transitie is. Waarom biedt sociale innovatie, sociaal ondernemen en ICT hierin mogelijkheden volgens jou?
“Transitie is een intrinsieke eigenschap van elke samenleving. De razendsnelle ontwikkelingen op het gebied van ICT versnellen dit proces. Kansen te over om waarde-creërende concepten te realiseren. Waarbij waarde staat voor alles wat de kwaliteit van leven bevordert.”
 
 
 
Erik de Vries (Erik.deVries@han.nl) is lector Innovatie in de Publieke Sector aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Hij is tevens lid van het kerndocententeam van de internationale Master Information Studies – program Business Information Systems van de Faculteit Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica van de Universiteit van Amsterdam.
 

Tag

Onderwerp



Niet gevonden? Vraag het de redactie!

Heeft u het antwoord op uw vraag niet gevonden, of bent u op zoek naar specifieke informatie? Laat het ons weten! Dan zorgen we ervoor dat deze content zo snel mogelijk wordt toegevoegd, of persoonlijk aan u wordt geleverd!

Stel uw vraag