Spelregels rond waardecreatie zijn ingrijpend veranderd

Het ontwrichtende effect van de huidige digitale transformatie wordt steeds duidelijker. Om te overleven moeten bedrijven en organisaties hun businesscases herzien, de financiering van hun activiteiten anders organiseren en nieuwe ketenpartners zoeken.
Kenny van Ierlant, thought leader digitale transformatie
Beroepsvereniging Ngi-NGN heeft Kenny van Ierlant aangesteld als ‘thought leader digitale transformatie’. In die rol zal hij zich vooral richten op bewustwording, zowel onder de leden van de vereniging als bij partners. “Een van de kenmerken van de digitale transformatie is dat IT verschuift van kostenpost naar een waarde creërende dienst. Daarmee wordt IT weer gewoon een vak in plaats van wat het nu vaak is, namelijk het moeizaam aan de praat houden van een wankel geheel. De inhoud van het vak IT’er verschuift wel, maar het blijft een professie waar gedegen inhoudelijke kennis voor vereist is”, aldus Van Ierlant.
Voor het duiden van zijn visie op het vak van IT’er maakt Van Ierlant een uitgebreide zijstap naar de markt en naar de situatie waar veel bedrijven en organisaties zich momenteel bevinden. Een vrij uitzichtloze situatie, volgens hem. Omdat het management van veel organisaties in zijn ogen gebrek aan visie en leiderschap toont in relatie tot de broodnodige technologische innovatie.
“Men onderkent de impact van de digitale transformatie niet echt en komt niet verder dan besparen op kosten. Steeds opnieuw kaasschaven in de hoop dat met het herstel van de economie ook de business weer zal aantrekken. Forget it!! Ja, de economie herstelt zich, maar de ‘old school bedrij-ven’ zullen daar veel minder van profiteren dan savvy nieuwkomers als Facebook, Spotify, Netflix, Uber of Airbnb.”
Customer loyalty
Uiteraard staat IT aan de basis van de veranderingen die nu plaatsvinden, maar intrigerender dan de inhoudelijke kant van IT is voor Van Ierlant de impact die dat op de markt heeft.
“Het belangrijkste kenmerk van de huidige veranderingen is dat er een verschuiving plaatsvindt van een aanbod-naar een vraaggedreven economie. Dat gaat snel. Customer loyalty is in korte tijd totaal veranderd. Klanten kopen nu tijd-en plaatsonafhankelijk. Het webwinkelen is de afgelopen maanden opnieuw fors gestegen. Men zoekt op internet de beste prijs-prestatieverhouding voor een product of dienst en koopt met één druk op de knop. Ook als die aanbieder aan de andere kant van de wereld is gevestigd. Klanten zijn daarmee ook vluchtig geworden. Als je ze niet weet te binden met kwaliteit, met een merkbeleving of met wat dan ook, surft men zo weer bij je vandaan.
Je moet je dus steeds opnieuw weten te onderscheiden. De meeste bedrijven zijn niet ingericht op zo’n flexibele bedrijfsvoering. Ze hebben niet de managementcultuur om snel te schakelen, ze missen kennis en expertise van de huidige mark tontwikkeling en last but not least: men beschikt niet over de juiste IT om snel nieuwe ‘lines of business’ op te zetten.”
Dat heeft ertoe geleid dat bekende namen als Free Record Shop, Oad, Maison de Bonneterie, Polare verdwenen zijn. Er zullen er volgens Van Ierlant nog veel meer volgen. Hij wijt dit aan de voorzichtige managementcultuur. “Men is behoudend, voorzichtig en traag. De board wil wel met nieuwe IT aan de slag, maar het gebeurt allemaal mond-jesmaat, kleine experimenten, vaak gedelegeerd aan de CIO omdat de RvB zich er niet echt aan wil committeren. Het enige wat ik daar uit concludeer is dat men het nog steeds niet snapt dat IT de ‘only way out’ is!”
Investeringen
Maar wel heel andere IT dan de meeste organisaties tot nu toe kennen. Dat brengt Van Ierlant op nog een belangrijk probleem van veel ondernemingen, er is nauwelijks kapitaal om te investeren in nieuwe activiteiten.
“Daarmee lijkt mijn verhaal wellicht nog verder van de inhoudelijke kant van IT af te drijven, maar niets is minder waar. Want wat hebben we de afgelopen decennia bij bedrijven gezien? Dat men vooral investeerde in omvang en assets. Volume, een veelheid van activiteiten en het bezit van kapitaalgoederen was een garantie voor waardecreatie. De investering op die materiele activa schreef men in vijf jaar af. Op die manier is ook lang tegen IT aan gekeken. Als iets wat je zelf in huis moet hebben en wat je over een periode van een aantal jaar kan afschrijven. De CAPEX ‘way of thinking’. Zo werkt het inmiddels niet meer. Ontwikkelingen gaan zo snel dat een afschrijvingstermijn van vijf jaar niet realistisch meer is. Die tijd is er simpelweg niet meer. Dat geldt ook voor IT. Het duurt nu ongeveer een jaar om bijvoorbeeld een grote ERP-implementatie uit te rollen. Vervolgens duurt het nog een jaar voor de hele onderneming er goed mee aan de slag kan. Dat betekent in veel gevallen dat de technologie al weer verouderd is voor je goed en wel mee aan de slag bent.”
Van Ierlant: “Wat is nu de praktijk bij organisa-ties? Ze hebben vrijwel allemaal die oude IT-nog staan. Ze kunnen daardoor niet flexibel inspelen op nieuwe ontwikkelingen. De investering in die oude IT is nog lang niet afgeschreven, én men zit vast aan allerlei convenanten van hun kapitaalverschaffers, de banken, waardoor er geen ruimte is voor nieuwe investeringen. Want geld mag dan nu ‘goedkoop’ zijn, banken zijn desondanks heel terughoudend met kapitaalverschaffing.
Het wrange daarvan is dat die ‘oude IT’ niet of nauwelijks bijdraagt aan de waardecreatie van een onderneming. Dat staat haaks op wat vrijwel elke IT-aanbieder al decennialang roept, namelijk dat IT de kern van je bedrijfsvoering is. Onzin!
De kerncompetentie van een bank zit niet in IT maar in omgaan met geld. De kerncompetentie van Shell zit niet in IT maar in het opsporen en verhandelen van olie. Dat betekent niet dat die bedrijven zonder IT kunnen, integendeel ze maken er intensief gebruik van. Maar moet je al die IT in eigen beheer hebben als er aanbieders zijn voor wie IT wel de kerncompetentie is?”
Amazon
“Dan heb ik het niet over de grote Europese IT-dienstverleners, dat zijn in mijn ogen slechts handelsbedrijven die aan IT willen verdienen. Ik bedoel bedrijven als Amazon en Oracle. Die aanbieders richten zich steeds meer op het leveren van functionaliteit. Dat is hun core competence en daar is ook hun focus op. Amazon is de enige aanbieder die werkelijk elke cloudvariant kan leveren. Oracle is hard op weg de nummer twee te worden. Ze bieden functionaliteit tegen zeer scherpe prijzen. Dat betekent dat je als afnemer een goed functionerend IT-platform krijgt, soms heel dedicated, tegen een fractie van de kostprijs die een ‘in huis-oplossing’ zou kosten. Daar ligt voor mij het eerste deel van ‘IT as the only way out’. Zorg dat je state of the art technologie tot je beschikking hebt, zonder er zwaar in te hoeven investeren. Die IT valt gewoon onder operationele kosten en je betaalt naar ratio. Die verschuiving van CAPEX naar OPEX is belangrijk, want je hoeft niet meer zwaar te investeren.”
Ecosystemen
“Parallel aan deze ontwikkeling zie ik een tweede belangrijke trend; het creëren van ecosystemen. Bedrijven kunnen niet meer alles zelf doen, ze moeten zich concentreren op hun core en daar de beste in worden. Om dat te gelde te maken ga je partners zoeken om gezamenlijk een waardeketen te creëren waarbij elke schakel z’n eigen authentieke competentie kan inzetten. Een voorbeeld daarvan is de samenwerking tussen ASML en Intel. ASML heeft kennis die voor Intel cruciaal is. Intel bulkt van het geld waar ASML behoefte aan heeft. Dus heeft Intel een belang in ASML genomen waar ze beide goed garen bij spinnen. Dat soort waardeketens of ecosystemen zie je steeds vaker ontstaan. De kern daarvan is dat je met een aantal partijen vraag, aanbod en expertise bij elkaar brengt. Dat wordt de nieuwe business.”
“Het meest aansprekende voorbeeld daarvan is nog steeds Uber. Je kan als gevestigde branche en als overheid wel allerlei restricties opwerpen om de eigen markt te beschermen, maar is het niet verstandiger om je af te vragen hoe het mogelijk is dat een bedrijf zonder noemenswaardige investering in ‘tangable assets’ in een paar jaar een marktwaarde van tientallen miljarden heeft gecreëerd?’
“Daarmee kom ik dan toch bij de IT’ er op de werkvloer. Die IT’er is straks niet meer voor driekwart van z’n tijd bezig met het in de lucht houden van krakkemikkige legacy IT. Hij hoeft zich ook niet meer te buigen over de vraag hoe je je bedrijfsdata integer houdt als steeds meer repositories aan elkaar worden geknoopt. Hij heeft ook geen omkijken meer naar allerlei security issues. Dat is allemaal de core competence van de cloudaanbieder. Dat betekent dat de IT’er van morgen zich weer echt kan buigen over ‘informatiemanagement’. Welke informatie en welke functionaliteit zijn belangrijk voor mijn organisatie? Wie levert dat, en tegen welke voorwaarde en hoe kan mijn organisatie er optimaal gebruik van maken? Daarmee wordt IT weer echt een vak, gericht op het bieden van toegevoegde waarde aan de bedrijfsvoering.” Van Ierlant begrijpt dat die switch niet ‘overnight’ gemaakt is. “De veranderingen waar ik voor pleit, beginnen bij de top. Het management moet een heldere visie ontwikkelen. Is die er eenmaal dan moet men een strategie voor de komende twee drie jaar uitstippelen. Mind you, geen strategie op basis van zekerheid, maar op basis van plausibiliteit. Dat betekent dat je meer dan één scenario moet hebben en bereid moet zijn om je plannen bij te stellen als marktomstandigheden veranderen. Customerdriven en costleadership zijn daarbij de twee belangrijkste factoren.
En daarmee kom ik andermaal bij de echte IT’ er uit. Organisaties die dit soort plannen gaan uit-rollen, willen geen eigen IT-backoffice meer, maar zoeken een externe partner die die backoffice voor hen faciliteert. Dat wordt een van de kerntaken van de IT’er anno 2017 en verder, het vinden van de juiste IT-functionaliteit in de markt. En daarnaast uiteraard het uitfaseren van de interne IT. Veel organisaties zullen in de komende jaren hun IT steeds meer onderbrengen bij externe dienstverleners. Op de middellange termijn ligt daar voor de hardcore IT’er nog een aanzienlijke hoeveelheid werk.”
 
Kenny van Ierlant (kenvanierlant@gmail.com) heeft ruim dertig jaar ervaring in IT en management. Hij begon zijn carrière bij de toenmalige Digital Equipment Company, beter bekend als DEC. Na diverse rollen in de IT-wereld, waaronder die van CIO bij verschillende grote ondernemingen, is hij de laatste jaren als managementconsultant actief geweest bij een aantal van de grote consultancybedrijven. Momenteel is hij Director Digital Transformation bij Axveco.

Tag

Onderwerp



Niet gevonden? Vraag het de redactie!

Heeft u het antwoord op uw vraag niet gevonden, of bent u op zoek naar specifieke informatie? Laat het ons weten! Dan zorgen we ervoor dat deze content zo snel mogelijk wordt toegevoegd, of persoonlijk aan u wordt geleverd!

Stel uw vraag