Waarom er aparte wetgeving voor augmented reality moet komen

Albert Heijn introduceert een productscanner waarmee je kunt zien waar je visje vandaan komt, met de HoloLens kunnen crewmembers van Air New Zealand zien welke behoeften je hebt. Dat klinkt fantastisch, toch? Of is het te mooi om waar te zijn? Op een grote groep Pokémon GO-spelers in je voortuin zit tenslotte niemand te wachten.

Bovenstaande voorbeelden zijn allemaal augmented reality (AR) toepassingen. Deze goedbedoelde toepassingen maken het leven niet altijd makkelijker. Kijk naar de Amerikaanse Boon Sheridan. Hij downloadde te midden van de Pokémon Go-hype de app op zijn telefoon en zag tot zijn grote verrassing dat zijn huis was omgedoopt tot gym. Dat houdt in dat spelers van het spelletje naar zijn huis kwamen om hun Pokémon te trainen en ze te laten vechten tegen andere Pokémon. Sheridan woonde in een oude kerk uit de achttiende eeuw – de app rekende zijn huis als kerk en doopte het om tot gym in de AR-toepassing, zonder de eigenaar om toestemming te vragen.

Sheridan kon er om lachen, maar een beetje vreemd was het wel, zegt hij tegen de Amerikaanse website Buzzfeed. Tot diep in de nacht kwamen mensen naar zijn Pokémon gym – zijn huis dus. 

Grenzen
In zijn geval liep het goed af, maar door de gelaagdheid van data binnen augmented reality is het gemakkelijk voor inbrekers om een opsomming te maken van de informatie van de bewoner van een huis, waarschuwt de website Telefoon Abonnement. Als een Pokémon Go-speler die informatie had gehad, had het heel anders met Sheridan af kunnen lopen. Door middel van crossreferentie van gegevens van Sheridan op bijvoorbeeld Twitter of Facebook had een kwaadwillende kunnen weten of Sheridan thuis was.

Het roept de vraag op welke juridische grenzen er aan augmented reality zijn. Is de huidige privacywetgeving voldoende of moet deze worden aangescherpt? Hoe zit het met auteursrecht? De introductie van de nieuwe iPhone met AR-toepassingen bewijst het al, de toekomst waarin iemand met één druk op de knop jouw persoonlijke gegevens aan je koppelt in realtime is dichterbij dan je denkt.

Privacy
Het eerste probleem dat ontstaat met augmented reality is een inbreuk op privacy. Met behulp van augmented reality hoeft iemand zijn telefoon maar op je te richten en hij heeft toegang tot persoonlijke informatie. Dat lijkt misschien ver weg, maar de Amerikaanse website Gizmodo berichtte in 2010 al over app The Face, die een vriend of collega kon herkennen en meteen links naar zijn of haar social mediaprofielen vertoonde, denk aan je LinkedIn-profiel of Facebookpagina. Maar marketingafdelingen van grote bedrijven zouden ook kunnen zien welke aankopen je doet, of als je over het vliegveld loopt in realtime je vluchtinformatie volgen. Allemaal superhandig, toch?

Maar misschien wil je niet altijd worden herkend. Het feit dat je niks te verbergen hebt, wil nog niet zeggen dat je er niet van kunt genieten om anoniem te blijven. Een techniek als augmented reality kan bijvoorbeeld stalkers en inbrekers in de kaart spelen. Als je gebruik maakt van een app als Pokémon GO is je gps-locatie bekend, anders kun je het spel niet spelen. Daarnaast kun je je afvragen of het wenselijk is dat marketingbedrijven en overheden altijd weten waar je bent. Je locatievoorzieningen kun je natuurlijk uitzetten, maar met apps als Face.com zou je op straat nog kunnen worden herkend.

In de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) staat dat persoonsgegevens alleen op een behoorlijke en zorgvuldige manier mogen worden verwerkt, maar wie bepaalt wat behoorlijk of zorgvuldig is? Een reclamebedrijf zal daar heel anders over denken dan een overheidsinstantie. In de nieuwe Wet op bescherming persoonsgegevens, de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), zijn de regels wel strikter: bedrijven mogen onder de nieuwe wet niet meer persoonsgebonden informatie verzamelen dan daadwerkelijk relevant is voor hun bedrijfsvoering. Maar wat onder relevant wordt verstaan, is natuurlijk per bedrijf anders.

Deze vage regelgeving is ook lastig voor bedrijven: welke data mogen zij wel of niet gebruiken? Door strengere regels wordt het voor hen ook moeilijker toegang te krijgen tot grote hoeveelheden data. Met behulp van augmented reality kunnen die grote hoeveelheden data juist inzichtelijk worden gemaakt.

Volgens advocaat Hub Dohmen van Dohmen Advocaten is de huidige wet- en regelgeving helemaal niet gericht op deze innovatie. “De werelden die augmented reality combineert hebben elk een eigen wetgeving, maar voor die combinatie zijn er nog geen afspraken gemaakt.” Volgens hem is het zaak dat er voor augmented reality aparte regels komen en dat de bestaande regels niet bij elkaar worden opgeteld en samen nieuwe regelgeving vormen. “Als jurist reageer je altijd op gebeurtenissen en hierbij loop je dan achter de feiten aan.”

Auteursrecht
Op het gebied van privacy zorgt augmented reality voor dilemma’s, maar wat dacht je van auteursrecht? In een artikel in de Automatiseringgids uit 2011 beschrijven juristen Louise de Geer en Joost Kuhlmann dit probleem. Wat als jij bijvoorbeeld het Amerikaanse Vrijheidsbeeld op het Rode Plein in Moskou projecteert, schrijft De Geer in haar artikel, schendt je dan auteursrecht? Hier zijn nog geen nieuwe regels voor opgesteld en dus zijn juristen nu afhankelijk van het bestaande auteursrecht bij dit soort zaken.

Het Vrijheidsbeeld zelf mag namelijk niet zomaar gekopieerd of openbaar worden gemaakt (er net als De Geer en Kuhlmann vanuit gaande dat dit auteursrecht nog niet is verjaard). Is een kloon van het Vrijheidsbeeld maken een schending van auteursrecht, of is de projectie hetzelfde als een foto maken van het Vrijheidsbeeld en deze ergens ophangen? Een eenduidig antwoord op deze vraag is er niet, maar de juristen roepen in het artikel een soort censuur als oplossing op: de projectie van het Vrijheidsbeeld zou in Moskou geblokkeerd kunnen worden. Maar ook dat kan problemen opleveren, schrijven zij, want wie zegt dat ze in Parijs wel op zo’n projectie zitten te wachten.

Vergeet het merkenrecht niet, zoals De Geer en Kuhlmann beschrijven: als een logo van BP een hologram toont met een lekkend olievat, is dat dan merkinbreuk? Als het een parodie is zijn de makers niet strafbaar, maar als de hologram is ontwikkeld door een milieuorganisatie wel. En dat terwijl het merk van een parodie misschien evenveel schade oploopt.

Praktijk mee laten denken
Het gebruik van augmented reality bevat veel juridische haken en ogen, en dan zijn bovenstaande voorbeelden nog maar het topje van de ijsberg. Aan het gebruik van de techniek zelf zijn nog geen specifieke wetten verbonden. Men is gebonden aan privacywetgeving, de Telecommunicatiewet, auteursrechtenwetgeving en overige wetgeving om te controleren of zijn gedrag strafbaar is.

Deze wetten – denk bijvoorbeeld terug aan de eerdergenoemde privacywet – bieden veel ruimte voor interpretatie. De regels zijn vaak snel achterhaald omdat de techniek zich snel ontwikkeld. Wat er precies strafbaar is en wat niet is onduidelijk en daardoor kan de grens ook steeds een stukje verschuiven.

Advocaat Dohmen pleit daarom voor een aparte regelgeving voor het gebruik van augmented reality, maar dan wel anders dan hoe de regelgeving nu wordt opgesteld. “We moeten die wetten dan niet opstellen zoals we het als juristen gewend zijn: we moeten mensen uit de technische praktijk mee laten denken. Deze mensen hebben een manier van kijken die klassieke juristen niet hebben, die zien alleen de beren op de weg. Zorg dus dat je er een jonge ongetrainde geest bij hebt.”

AUGMENTED REALITY
Augmented reality maakt onder andere haar intrede in de luchtvaartwereld. Zo wordt er bijvoorbeeld informatie over passagiers verzameld met behulp van de Microsoft HoloLens.

Realistisch trainen van een gecoördineerde luchtaanval lukte Defensie nooit eerder, tot de komst van augmented reality.

IT'ers zijn matig enthousiast over de komst van augmented reality. Zij hebben liever dat de batterij van hun smartphone goed werkt, dan dat er augmented reality-toepassingen op kunnen draaien.

In de wereld van de gaming ligt de toekomst van augmented reality niet, volgens Wijnand Westerveld. In combinatie met virtual reality en met IoT-toepassingen zal augmented reality vooral op grote schaal worden toegepast binnen bedrijven.

Charlotte Boudesteijn is redacteur voor AG Connect. 

Tag

AVG

Onderwerp

IoT


Niet gevonden? Vraag het de redactie!

Heeft u het antwoord op uw vraag niet gevonden, of bent u op zoek naar specifieke informatie? Laat het ons weten! Dan zorgen we ervoor dat deze content zo snel mogelijk wordt toegevoegd, of persoonlijk aan u wordt geleverd!

Stel uw vraag