Werkgroep EFI is druk aan de slag

Werkgroep EFI is druk aan de slag
De werkgroep ‘Employability Framework ICT’ (EFI) is op allerlei fronten actief. De activiteiten op een rij.
In 2001 gaf het Ngi onder de titel Taken, Func-ties, Rollen en Competenties in de Informatica het vierde rapport uit in een serie om een ordening te brengen in de vele functies in de informatica. Het rapport werd onder eindredactie van ir. Johan C. Op de Coul bij uitgeverij Ten Hagen Stam aan de ICT-markt gepresenteerd. Daarmee werd een lang gekoesterde wens ingewilligd om beroepen in de ICT te professionaliseren door het neerzetten van een standaard voor ICT-beroepsrollen, uitgaande van taken, context en daarbij benodigde competenties.
In 2006 introduceerde uitgeverij Academic Service de Lees-, denk- en doewijzer voor dit rapport om de toegankelijkheid ervan te bevorderen. Weer vijf jaar later (en na enkele verwoede pogingen van een werkgroep van het Ngi om draagvlak en funding te vinden om het rapport ‘levend’ te maken op internet) werd een nieuwe stap gezet. Een nieuwe werkgroep werd in het leven geroepen: ‘Werkgroep Employability Framework ICT’ (WEFI). Deze werkgroep heeft zich als eerste doel gesteld de content van het rapport van Johan Op de Coul en een leeswijzer aan internet toe te vertrouwen en daarmee de content aan een groot publiek te presenteren nu het oorspronkelijke lijvige rapport niet meer in de handel is.
Het tweede doel van de werkgroep is een basis te vormen waarop vertegenwoordigers van uiteenlopende beroepsbeoefenaren de content kunnen actualiseren. Onder de naam Employability Framework ICT (EFI) wordt een internettool in de markt gezet om deze twee doelen te realiseren. Ook wordt met EFI een belofte ingelost die in 2001 in voornoemd rapport werd gedaan: ‘De oprichting van een portal op internet’. Als dit artikel verschijnt, is de werkgroep bezig het EFI met content te vullen en het op korte termijn toegankelijk te maken voor het grote publiek. De planning is om de internettool in september 2013 te lanceren. Omstreeks dezelfde tijd zal bij uitgeverij Van Haren Publishing een boek verschijnen waarin de opzet en toepassing van deze tool worden toegelicht. Ook biedt deze uitgave een handreiking voor de wijze waarbij competentie-elementen kunnen worden gebruikt als bouwstenen voor een heel functiegebouw voor ICT-functies in een organisatie.
Noodzaak
De ICT-branche is continu in beweging. Met de opkomst van e-CF (European Competence Framework), een competentieframework voor de ICT, is een internationaal referentiekader in ontwikkeling dat tot doel heeft op Europees niveau ICT-functies vergelijkbaar en uitwisselbaar te maken. Het door het Ngi ontwikkelde EFI houdt daar rekening mee en heeft als nevendoel om vanuit dat referentiekader doorkijkjes op ICT-functies te geven. Er is gekozen voor een eigen EFI-model omdat de content die nu al in het rapport van Op de Coul wordt aangetroffen meer details biedt dan e-CF aanbiedt. Het EFI-model is echter wel volledig compliant met e-CF versie 2.
Een andere ontwikkeling op Europees niveau
met een vergelijkbaar doel is het European Quality Framework (EQF) dat op Europese schaal functieniveaus beschrijft, een ontwikkeling die in Nederland vorig jaar zijn beslag heeft gekregen in de lancering van NLQF, de Nederlandse invulling van EQF. In de opzet van EFI wordt deze ontwikkeling tevens omarmd. Binnen het Ngi leeft – ingegeven door de fusie met de VRI en de daaraan verbonden Stichting NIR (Stichting Nederlands Informatie Register) – de behoefte om registratie en certificering van ICT-professionals versneld naar een hoger niveau te tillen. Publicaties daarover heeft u in eerdere uitgaven van Informatie kunnen lezen. Ook NEN, het Nederlandse Normalisatie instituut, zit niet stil en heeft stappen gezet naar het bieden van referentiekaders voor functies in de ICT. Meer ontwikkelingen zijn gaande.
Het beeld zou kunnen ontstaan dat dit allemaal autonome ontwikkelingen zijn, maar het tegendeel is waar. Alle partijen bepleiten al dan niet expliciet om tot één referentiekader te komen en zo ongewenste versplintering vóór te blijven. WEFI heeft zich ten doel gesteld inzichten en referentiekaders onder één standaard in één tool bij elkaar te brengen. Waar dat noodzakelijk of gewenst is, verschaft de werkgroep inzichten in alternatieve modellen die daarmee hun autonomie behouden. Op termijn horen daar in de visie van WEFI ook inzichten bij die aansluiten bij andere competentieframeworks, zoals SFIA (Skills Framework for the Information Age, vooral in het Verenigd Koninkrijk toegepast) en ICB (van IPMA, voor projectmanagement).
Naar een levend tool
Was het boek van Op de Coul nog een ‘in beton gegoten standaard’, de EFI-tool (inclusief content) moet in de visie van de werkgroep een dynamisch document worden. De werkgroep wil dan ook een aantal ‘communities of practice’ (COP) in het leven roepen die deze uitdaging aangaan. Per kennisdomein zal een COP het licht zien. We doelen hier op domeinen zoals we die grotendeels al kennen uit het rapport van Op de Coul:
• Strategie, beleid en kaderstelling;
• Bedrijfsproces & bedrijfsvoering;
• IT en architectuur;
• Ontwikkelen en beheren informatiesystemen;
• Ontwikkelen en beheren technische infrastructuur;
• Productie & exploitatie;
• Service & support;
• Kwaliteit & compliance;
• Professionalisering (opleiding, training,communicatie, presenteren, e.d.);
• Management;
• Procurement;
• Commercieel (marketing, acquisitie en verkoop).
Een COP zal bestaan uit representatieve vertegenwoordigers uit de verschillende beroepsdomeinen. Denk aan professionals uit het bedrijfsleven, kennisdragers uit onderwijs en wetenschap en mensen die nu al actief zijn in werkgroepen van het Ngi, zoals Architectuur, Testen & Integratie en Beheer & servicemanagement.3 Het zijn allemaal beroepsgroepen, vaak verenigd in platforms, die ontwikkelingen vaak onderkennen en vertalen naar onder meer functie-eisen. Kortom mensen die inhoudelijk van toegevoegde waarde zijn voor het doel waarvoor een COP staat: de actualiteit en representatie van functies in het specifieke ICT-domein.
COP’s laten zich voeden door inzichten in hun werkveld en vertrekken vanuit de basis die in eerste aanzet te vinden is in het rapport dan wel in wat vanuit Ngi werkgroepen al is gepubliceerd. Resultaten van COP’s zijn input voor EFI. Als een COP besluit dat content geschikt is voor plaatsing in EFI, wordt deze onderwerp van toetsing door de EFI-kwaliteitscommissie. Dit is een groep mensen die erop toeziet dat het aanbod van COP’s op elkaar aansluit, dat de content past bij het doel van WEFI (namelijk het bereiken van een uniform platform voor functies en competenties) en dat het zich voegt in de structurele eisen die de tooling aan de te plaatsen content stelt. De leden van die kwaliteitscommissie hebben daarmee ook de taak de COP’s te voeden met richtlijnen en procedures. Als de kwaliteitscommissie groen licht heeft gegeven, dan is de content beschikbaar voor de gebruikers. Het is vooralsnog de ambitie van de werkgroep WEFI om halfjaarlijks met een content update te komen.
Doelgroepen
De belangrijkste doelgroep voor EFI is iedereen die werkzaam is in de ICT, dan wel zich voorbereidt om toe te treden tot de ICT-professie (zoals studenten), de (aanstaande) ICT-professional, zzp’er of werknemer. Als de halfwaardetijd van kennis zo kort is als die in de ICT, neemt bij ICT-beroepsbeoefenaren de behoefte toe om qua kennis en kunde bij te blijven. Hier ligt dan ook een belangrijke legitimering voor het levend houden van de content. WEFI heeft ‘een leven lang leren’ hoog in het vaandel staan. Onderwijs in mbo en hbo/wo levert hoogwaardige, startbekwame professionals, maar zodra ze hun diploma in handen hebben worden ze vrijwel aan hun lot overgelaten. Het is een zijdelingse maar trieste constatering dat alumnibeleid bij beroepsopleidingen ver te zoeken is. Het Ngi steekt hen de helpende hand toe door niet alleen veelvuldig initiatieven te nemen die ‘education permanente’ mogelijk maken en het onderling leren bevorderen. Juist het aanbieden van de actualiteit in de ontwikkeling van beroepsrollen in de ICT en hoe deze zich ten opzichte van elkaar verhouden in carrièrepaden is voor startende en ervaren ICT-professionals een belangrijke meerwaarde die Ngi met behulp van EFI gaat bieden. Met behulp van de tool is de ‘doe-het-zelf-carrièreplanning’ een stuk transparanter geworden. De tool levert tenslotte een standaard omschrijving van ICT-functies, zodat de ontbrekende schakels (opleiding, taken, et cetera) van de ene naar de andere functie gemakkelijk zijn terug te vinden.
Met EFI schept het Ngi een belangrijke voorwaarde om tot erkenning van ICT-competenties voor professionals over te kunnen gaan (zie ‘Achter de horizon’ aan het einde van dit artikel).
Organisaties met een eigen ICT-afdeling zullen zonder twijfel dankbaar gebruik maken van wat EFI hen kan bieden. Hun behoefte aan realistische en actuele functieprofielen zal met EFI bevredigd worden bij de uitvoering van hun HR-beleid. Dit kan zelfs verder gaan omdat EFI hen in staat zal stellen bedrijfseigen profielen te ontwikkelen op basis van EFI of het daarin besloten e-CF. Ook zullen zij ondersteuning vinden bij het definiëren van carrièrepaden zoals die passen binnen de betreffende organisatie. Waar dat van toepassing is, kunnen ze ook in een internationale context transparantie en uitwisselbaarheid van personeel bewerkstelligen. In aansluiting op wat het tool bij het rapport Taken, Functies, Rollen en Competenties in de Informatica bood, zal het Ngi gebruikers ook in staat stellen EFI als referentiekader in eigen beheer over te nemen, al dan niet voorzien van content. Dan kan men vervolgens invulling geven aan de bedrijfseigen functieprofielen, los van wat COP’s aan actualiteit te bieden hebben.
Organisaties die ICT-diensten uit de markt betrekken hebben de behoefte kennis te nemen van wat in algemene zin van ICT-professionals verwacht mag worden. Ook voor hen biedt EFI soelaas.
Arbeidsbemiddelaars in (zoals UWV, vacaturebanken, adviesbureaus et cetera) zijn met EFI nog beter in staat vraag en aanbod in de markt aan elkaar te koppelen, doordat EFI de ‘taal’ daarvoor biedt. De kracht van EFI voor deze doelgroep is transparantie en actualiteit. Met EFI wordt het ICT-onderwijs (mbo, hbo/wo, opleidingsinstituten) in al zijn hoedanigheden bediend. Deze doelgroep heeft een aanhoudende en dringende behoefte aan actualiteit, zeker gezien de eerder gememoreerde halfwaardetijd van ICT-kennis. Die is zo zelfs kort dat ‘Did you know?/Shift happens’ stelt dat de aangeboden ICT-kennis bij aanvang van een hbo-studie op het moment van afstuderen alweer aan vervanging toe is. Deze veroudert binnen drie jaar. We leiden studenten op voor functies die bij aanvang van hun studie nog niet bestaan. Professionals moeten dus zelf hun kennis op peil leren houden.
Globale opzet EFI
Als EFI in de lucht is, worden de gebruiker Google-achtige zoekmogelijkheden geboden naast een structuur zoals weergegeven in figuur 1 .
Figuur 1. De structuur van EFI
 
Domein: Het kennisdomein waarin een COP actief is (zie de paragraaf ‘Naar een levend tool’).
Competentiegebied: Dit begrip is ontleend aan de eerste dimensie van e-CF en komt voort uit ICT-businessprocessen. Deze zijn: • Business: het domein of toepassingsgebied waarin ICT een plaats krijgt. Business is geen deel van e-CF en is in het leven geroepen om verbindingen te leggen naar bijvoorbeeld recherche (denk aan forensisch ICT-er), zorg (MRIverpleegkundige of CT-scanoperator) en educatie (Developer voor (serious) gaming)).
• Enable: waar de voorwaarden worden geschapen om ICT tot ontwikkeling te brengen en te laten werken. Denk aan inkoop, Opleiding en training, Beveiliging, Personeelsmanagement, Informatie- en kennismanagement.
• Plan: Strategische en tactische planmatige inbedding van ICT in organisaties zoals Service Level Management, Duurzaamheid, Businessplanning.
• Build: het ontwerpen, bouwen, testen en implementeren van ICT.
• Run: het operationeel gebruiken van ICT-dienstverlening in de organisatie.
• Manage: het dagelijkse sturen van ICT-beheer, gebruik en ontwikkeling.
Functie: In het rapport uit 2001 werd het begrip ‘functie’ al gehanteerd. Het kan vervangen worden door ‘beroep’. Het is een pakket taken van een medewerker en blijft binnen een kenmerkend domein. Het is de samenstelling van onderliggende taken die een functie uiteindelijk kenmerken.
Een taak is een verzameling van logisch samenhangende werkzaamheden die tot één bepaald resultaat leiden en die normaliter door één persoon als een samenhangend geheel van activiteiten wordt uitgevoerd. Om een taak naar behoren uit te voeren, worden vaktechnische en persoonlijke competenties ingezet. Een vaktechnische competentie onderscheidt zich van een persoonlijke competentie doordat die specifiek, soms zelfs uniek is voor een taak of functie.
Een persoonlijke competentie staat volkomen los van een functie of taak. Beide competenties zijn verbonden aan competentieniveaus. Bij de eerste versie van EFI zal voor persoonlijke competenties een schaalverdeling worden gehanteerd van 1 tot en met 7, zoals die al werden aangegeven in het rapport uit 2001.
Achter de horizon
De werkgroep ziet EFI niet alleen als een hulpmiddel om functieprofielen ter beschikking te stellen. Ze is met haar denken in een vergevorderd stadium om EFI – mét het unieke en onlosmakelijke eigenaarschap van diezelfde professional – te koppelen aan een persoonlijk portfolio, waarmee de professional kan aantonen over welke competenties deze beschikt. VRI is op dit moment al druk doende dit voor de registerinformatici te verbreden en heeft de aansluiting met WEFI gevonden. Ook wordt de professional met een verdere ontwikkeling van EFI in staat gesteld vorm te geven aan zijn carrièreontwikkeling en letterlijk een leven lang lerend de projecteider daarvan te laten zijn. Dan wordt zijn portfolio een groeiportfolio waarmee hij verworven competenties inzichtelijk maakt en onder eigen regie zijn ambities vorm geeft. Daarbij vindt de professional steun bij aanbieders van opleidingen, assessmentcenters, carrièrebegeleiders, leerbedrijven et cetera, en heeft hij ook zicht op passende en voor hem uitdagend vacatures binnen en buiten de organisatie waarvoor hij werkt. Voor aanbieders van diensten zoals hiervoor opgesomd liggen er ruime kansen om hun markt met EFI uit te breiden. De werkgroep is aan het onderzoeken of een keurmerk voor dienstenaanbieders meerwaarde kan bieden aan kwaliteit voor de afnemers ervan.
 
Kees van Oosterhout is voorzitter van de Ngi-werkgroep WEFI. Zie www.ngi.nl/ Werkgroepen/WFBI.html E-mail: keesvanoosterhout@vigortransitions.nl
 

Tag

eCF

Onderwerp



Niet gevonden? Vraag het de redactie!

Heeft u het antwoord op uw vraag niet gevonden, of bent u op zoek naar specifieke informatie? Laat het ons weten! Dan zorgen we ervoor dat deze content zo snel mogelijk wordt toegevoegd, of persoonlijk aan u wordt geleverd!

Stel uw vraag