Zo maak je commerciële open source modellen succesvol

Open source oplossingen voor businessprocesmanagement speelden tot voor kort geen rol binnen de grotere organisaties. Open source werd geassocieerd met kleinschalig, gebrek aan ondersteuning en beperkte continuïteit. Door de drie ingrediënten best-of-breed, micro-services en cloud, zijn ook commerciële open source modellen succesvoller worden. 

Het speelveld van procesautomatisering was de afgelopen jaren flink in beweging. Al langer zijn leveranciers van ERP-oplossingen bezig zich te positioneren op het vlak van procesmanagement. Het afgelopen decennium kozen de grotere Nederlandse organisaties, zowel publiek als privaat, voor geïntegreerde IT-oplossingen van de grote leveranciers om hun processen te ondersteunen. De big three Oracle, SAP en Microsoft zijn op dat vlak beeldbepalend.

BPM-platformen spinnen garen bij die ontwikkeling. Samen met integratieplatformen spelen ze een belangrijke rol in het laten samenwerken van services. Door de toepassing van (Business Process Model and Notation) BPMN als standaard is de brug geslagen tussen modelleren en executeren van processen. Daarnaast voert Gartner sinds een aantal jaar ook een magic quadrant op het gebied van Intelligent BPMS – de S staat voor Suites – waarmee ook verbinding naar kennis en regel-intensieve procesautomatisering is gelegd.

In het speelveld zien we ook nieuwe ontwikkelingen die inspelen op tekortkomingen of weerstanden tegen bestaande oplossingen. Een voorbeeld hiervan is het concept van Robotic Process Automation waarmee legacy vraagstukken kunnen worden omzeild. Daarnaast lijkt er een groeiende weerstand te bestaan tegen de soms exorbitante (licentie)kosten voor software, de grote mate van vendor lock-in en het gebrek aan wendbaarheid van monolithische Enterprise software. Open source process management-oplossingen lijken hiervoor een goed alternatief.

In dit artikel schetsen we name het speelveld van open source enterprise procesmanagement-oplossing aan de hand van de drie genoemde ingrediënten en verkennen daarmee hun toepasbaarheid in verschillende sectoren.

Best of breed: vier open source BPM-platformen
De open source BPM-community is vooral Java-gedreven. De oudste speler op de markt is JBoss jBPM, gestart in 2006. Initieel wordt procesmodellering in een propriatery format gedaan, dat in 2012 is overgenomen door Redhat. Het platform is als Community en Enterprise versie beschikbaar, als onderdeel van de Red Hat JBoss BPM Suite. Interessant is dat Redhat zich nu ook wil positioneren als speler op het vlak van robotic process automation.

In 2010 is een aantal ontwikkelaars vanuit de jBPM community gestart met Activiti, later ondersteund door de documentmanagementleverancier Alfresco. Dit betrof een geheel nieuwe codebase, gebaseerd op de ervaringen met jBPM. Activiti is gedurende de periode 2010 – 2016 waarschijnlijk de meest gebruikte open source toepassing. Alfresco is een documentmanagementleverancier, waardoor de nadruk van Activiti lijkt te liggen op toepassingen voor documentworkflow. In het najaar van 2016 kondigden de belangrijkste ontwikkelaars aan te stoppen met Activiti en door te gaan met een afsplitsing onder de naam Flowable.

De derde speler is Camunda, ook ontstaan uit een afsplitsing van Activiti in 2012, uit onvrede over de focus op documentmanagement ofwel ECM. Camunda richt zich op BPMN, CMMN (Case management) en DMN (Decision management). Het pakket is beschikbaar als open source Community edition en een betaalde Enterprise edition. De Enterprise-variant is in de kern gelijk aan de Community-variant, maar voorzien van ondersteuning, snellere patches en een aantal extra functionaliteiten.

Tot slot is dit jaar Flowable verschenen. Wederom een fork van Activiti. Een puur open product, zonder ondersteuning vanuit een fabrikant. Het team is zeer ervaren, wat doet vermoeden dat Flowable best eens een succes kan worden.

Hoewel de basis van bovengenoemde platformen voor een groot deel hetzelfde is, kiest elk platform voor een specifiek accent. De platformen hebben hun kleine footprint en sterkte focus in gemeen. Ze stellen grote organisaties in staat om kleinschalig te starten met procesautomatisering, met de capaciteit om door te groeien naar grootschalig toepassing.

Microservices in IT-architectuur
De opkomst van de microservice architectuur geeft de BPM-platformen nieuwe kansen. In tegenstelling tot de monolithische aanpak kan de microservice architectuur gebruik maken van de beste services op de markt. Er kan per service worden bekeken of een SaaS-oplossing, een gekochte of zelf gemaakte service het beste past. Zo ontstaat een best-of-breed landschap: voor elk vraagstuk het beste gereedschap. Het is kosteneffectief en vermindert vendor lock-in. Fungeert een dienst minder goed, dan kan deze worden vervangen.  

Hoe worden deze services verbonden? Enkele jaren geleden keken we vooral naar de Enterprise Service Bus of varianten daarvan in de vorm van bijvoorbeeld een API-managementplatform. Hier ligt de nadruk vooral op het verbinden van services. ESB’s koppelen, vertalen, verzorgen rechten en hebben voorzieningen voor fail-over. Hun kracht ligt niet in het orkestreren van informatiestromen door de diverse services in de organisatie.

Hier blijkt het BPM-platform een nieuwe en cruciale rol te kunnen gaan vervullen. BPM-platformen zijn in staat om mens en machine te verbinden. Om legacy te laten werken met de nieuw aangeschafte services en gradueel over te stappen op een vernieuwd IT-landschap.

Het proces is eigendom van de business. BPMN-modellen zijn visueel begrijpelijk voor mensen die in het proces werken, zelfs voor professionals die doorgaans een allergie hebben tegen procesplaten. Daarnaast maakt BPMN het als onderdeel van een BPM-platform mogelijk om processen aan te passen zonder aanvullende programmering en code. Hierdoor beweegt het proces vrij eenvoudig mee met de wensen van de business.

De toekomst is in de cloud
Er zijn een aantal interessante ontwikkelingen getoond op de bpmNEXT-conferentie in Santa Barbara. SAP toonde dat het (commerciële) open source Activiti de basis vormt voor haar SAP Cloud Platform Workflow, waarmee het de kracht van de open source engines onderstreept. SAP ziet een belangrijke rol voor BPMN in de afhandeling van IoT-berichten. De grote spelers, zoals SAP en Oracle, reiken naar de cloud om hun procesondersteuning in onder te brengen. Hier lijkt sprake te zijn van convergentie tussen ERP-leveranciers en open source BPM-oplossingen.

Veelbelovend is de workflow engine van de volgende generatie die Camunda TNPG noemt. Dit bedrijf heeft de ambitie procesmanagement naar een nieuw niveau te brengen. Waar de bestaande BPMN-engines limieten hebben van circa enkele honderden transacties per seconde per server, toonde Camunda met een demonstratie aan dat 40.000 transacties per seconde binnen bereik ligt. Daarmee wordt het mogelijk om BPMN te gebruiken voor nieuwe toepassingsgebieden, waar tot op heden hard coderen de enige optie is. Het realtime routeren van bijvoorbeeld telefoonverkeer of financiële transacties komt daarmee binnen bereik. Het geeft een nieuw elan aan BPM-engines.

Een nieuw magic quadrant
Daar waar de wereld van BPM ooit overzichtelijk was met een aantal duidelijke spelers op onderscheiden terreinen zien we dat de verschillende werelden die zich bezighouden met procesautomatisering naar elkaar toegroeien. De kracht van de open source BPM-platformen in hun flexibiliteit, zien we ook steeds meer terug in de flexibilisering van procesgerichte ERP-systemen. Flexibilisering van processen is ook een kenmerk van BPMS-systemen. En daarnaast zijn er op het vlak van procesautomatisering verschillende partijen actief met Robotic Process Automation. Misschien is het veld nog net te divers om binnen één magic quadrant onder te brengen, maar de raakvlakken en overlap wordt groter.

Voor dit moment bieden de open source BPM-platforms het duidelijke voordeel dat zij flexibiliteit in de kern van hun oplossing hebben gevat en dat niet, zoals in de wereld van ERP, de lock-in op de loer ligt. Zeker daar waar vaak toch de eigen practice leidend is boven de best practice.

De open source BPM-platformen zullen vooralsnog geen bedreiging vormen voor de ERP-leveranciers. Ze bieden wel een waardevolle toevoeging, vooral in microserviceslandschap. Voor bedrijven en publieke organisaties die rustig willen schalen, bieden ze een laagdrempelige toegang met begrijpelijke processen die bovendien nog snel aanpasbaar zijn ook. Vooral in het voorkomen van een vendor lock-in en het bieden van flexibiliteit zijn zij onderscheidend. 

Dirk de Wit is strategisch adviseur op het vlak van procesgericht organiseren, digitale transformatie en professionalisering bij O&I Management Consultants. Rutger Haagsma is algemeen directeur van Ritense en bestuurslid SIG Digitale transformatie bij de KNVI. 

Tag

BPM

Onderwerp



Niet gevonden? Vraag het de redactie!

Heeft u het antwoord op uw vraag niet gevonden, of bent u op zoek naar specifieke informatie? Laat het ons weten! Dan zorgen we ervoor dat deze content zo snel mogelijk wordt toegevoegd, of persoonlijk aan u wordt geleverd!

Stel uw vraag